Sözlük

حَرَام kelimesi, ya ilâhî açıdan ya da beşeri yönden yasaklanan ya zorla ya da akıl veya şeriat tarafında yahut da emrine uyulan biri tarafından yasaklanmış şey demektir. Allah buyurur ki: وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ Süt annelerinin emzirmelerini ona haram kıldık (28/Kasas 12) bu ilâhî yönlendirme şeklinde gerçekleşen bir haram kılmadır. وَحَرَامٌ عَلَى قَرْيَةٍ أهْلَكْنَاهَا Yok ettiğimiz kentlerin halklara haramdır (21/Enbiyâ 95) ve فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أرْبَعِينَ سَنَةً Kırk yıl boyunca orası onlara haram kılınmıştır (5/Mâide 26) âyetlerindeki haramlık da bu şekilde yorumlanmıştır.

Kimileri bu zorla haram kılma kısmına girer ilâhî yönlendirme değil, إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ Kim Allah’a ortak koşarsa Allah ona cenneti kesinlikle haram etmiştir (5/Mâide 72) âyetindeki haramlık zora dayalı yasaklama örneğidir. إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ Allah onların ikisini de kâfirlere haram kılmıştır (7/A’râf 50) âyeti de bu anlamdadır.

Şerîat ile gelen haram kılma ise yiyeceğin yiyeceğe karşılık olarak satılıp aralarında bir fazlalığın kabul edilmesi gibidir. Allah buyurur ki: وَإِنْ يَأتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ Sonra size esir olarak geldikleri taktirde, size haram olduğu hâlde, fidye vererek kendilerini kurtarıyorsunuz (2/Bakara 85). Bu onların şeriatının hükmüne göre kendilerine haram kılınmıştı. Yüce Allah’ın: قُلْ لاَ أجِدُ فِي مَا أُوْحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ De ki; Bana vahy edilenlerde hiçbir hayvanın yenmesinin haram kılındığını görmüyorum (6/En’âm 145); وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ Yahudilere bütün tırnaklı hayvanları haram kıldık, (6/En’âm 146) sözleri de bu anlamdadır.

سَوْطٌ مُحَرَّمٌ derisi tabaklanmamış kamçı demektir.

Bu Peygamberin (sas) sözünde ifâde ettiği tabak ile helal kılınmamış demektir: أيَّمَا إهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ Hangi deri tabaklanırsa artık temiz olur. Bu, yumuşamamış olan haramdır, diyenler de mevcuttur.

حَرَم kelimesinin bu isimle anılmasının nedeni, Yüce Allah’ın orada pek çok şeyi haram kılmasıdır. Halbuki bunlar başka yerde haram sayılmamıştır.

الشَّهْرُ الْحَرَامُ (Haram Ay: Kutsal Ay) da böyledir. Bu sıfat insan içinde kullanılır. رَجُلٌ حَرَامٌ وَحَلاَلٌ، وَمُحِلٌّ وَمُحْرِمٌ denir ki, hepsi de Haram Aylar’da olup olmamakla ilgilidir. Allah buyurur ki: يَا أيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أزْوَاجِكَ Ey peygamber, niçin Allah’ın sana helal kıldığı şeyi, eşlerinin gönlünü almak için kendine haram kılıyorsun? (66/Tahrîm 1) yani: Neden onun haram olduğuna hükmediyorsun halbuki Yüce Allah tarafından belirlenmeyen hiçbir haram kılma, bir değer ifâde etmez: وَأنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا Sırtları haram kılınmış birtakım hayvanlar (6/En’âm 138) gibi. Yine buyurur ki: بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ Daha doğrusu Biz her şeyden mahrum kaldık (56/Vâkıa 67); yani: yücelik yönünden men edilmişlerdir.

وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ Mallarında dilenci ve yoksul için bir hak vardı (51/Zâriyât 19) âyeti ise rızkı başkasına genişletildiği gibi genişletilmeyen kimse demektir. bununla kast edilen köpektir diyenler ise bu sözü tenkid eden bazılarına anladığı gibi bunun bir köpek ismi olduğunu söylemiş değildir. Bu sadece darbu mesel bağlamında söylenmiş bir ifâdedir. Çünkü köpek insanların çoğu zaman mahrum bıraktığı yani bir şey vermediği bir hayvandır. اَلْمَحْرُمَة واْلمَحْرَمَة وَالْحُرْمَة kelimeleri de bu anlama işaret eder. اِسْتَحْرَمَتِ المَاعِزُ ifâdesi ise, keçinin erkeğini istemesinden kinâyedir.