Sözlük

سَبْع ’ın aslı, sayıdır: ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ : Sonra göğe yöneldi, onları yedi gök olarak düzenledi (2/Bakara 29); وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا : Üstünüzde yedi sağlam binâ ettik (78/Nebe 12); yani yedi gök. وَسَبْعِ سُنبُلاَتٍ : Yedi başak (12/Yûsuf 46); سَبْعَ لَيَالٍ : Yedi gece (69/Hâkka 7); سَبْعَةٌ وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ : Yedi kişiydiler, sekizincileri de köpekleridir (18/Kehf 22); سَبْعُونَ ذِرَاعًا : Yetmiş arşın (69/Hâkka 32); إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَهُمْ : Yetmiş kez af dilesen de onlar için, Allah onları affetmeyecektir (9/Tevbe 80); وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي : Şu kesin ki biz sana Seb-i Mesânî’yi verdik (15/Hicr 87).

Bazılarına göre âyette kastedilen Hamd suresidir; çünkü yedi âyettir. Kimisine göre de bundan Bakara’dan A’râf suresine kadar olan yedi uzun sure kastedilir. Kur’ân surelerinde kıssalar tekrar edildiği için onlara المثاني /tekrar edilen de denilmektedir.

سُبُع وسَبِيع وسِبْع formları da yedi anlamındadır. أُسْبُوع /hafta, çoğulu أَسَابِيع şeklinde gelir. Denir ki; طُفْتُ بِالْبَيتِ أُسْبُوعًا وأَسَابِيعَ : Kabe’yi bir hafta ve haftalarca tavaf ettim; سَبَعْتُ الْقَوْمَ : Toplumun yedincisi oldum; أَخَذْتُ سُبُعَ أَمْوَالِهِمْ : Mallarının yedide birini aldım. سَبُع /Yırtıcı hayvan: Bilinmektedir. Ona bu ismin verilmesi gücünün tam olmasından dolayıdır, nitekim yedi de tam sayılardandır.

el-Hüzelî şöyle der:

كَأَنَّهُ * عَبْدٌ ِلآَلِ أَبِي رَبِيعَةَ مُسْبِعُ -225

225- Sanki o, sürüsüne yırtıcı hayvan girmiş Ebû Rabia’ın bir kölesidir.

مُسْبِع , sürüsüne yırtıcı hayvan giren; kimisine göre ise, yırtıcı hayvanlarla baş başa bırakılan kişi anlamındadır. Söz konusu kelime, bâ’nın fethiyle (مُسْبَع ) şeklinde de rivâyet edilmektedir. Kinâye yoluyla babası bilinmeyen kişiye مُسْبَع denir. سَبَعَ فُلاَنٌ فَلاَنًا : Falan kişi falan kişinin gıybetini yaptı, yırtıcı hayvanlar gibi onun etini yedi. مَسْبَع : Yırtıcı hayvanların ikâmet ettikleri yere denir.