Sözlük

نَيْل : Sözcüğü, insanın eliyle aldığı, ulaştığı, yetiştiği şeyler için kullanılan نِلْتُهُ أَنَالَهُ نَيْلاً fiilinin mastarıdır. Allah buyurur ki: لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ Sevdiğiniz şeylerden harcamadıkça, gerçek iyiliğe asla erişemezsiniz. (3/Âl-i İmrân 92); وَلاَ يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلاً إِلاَّ كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ düşmana karşı elde ettikleri hiçbir başarı yoktur ki, karşılığında kendilerine salih bir amel yazılmış olmasın. (9/Tevbe 120); وَرَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا خَيْرًا Hem Allah kâfirleri herhangi bir hayra ulaşmadan hınçlarıyle defetti, (33/Ahzâb 25).

نَوْل ise, uzanıp almak, elde etmektir. Bu anlamda نِلْتُ كَذَا أَنُولُ نَوْلاً denir. أَنَلْتُهُ ise, uzatmak, elde etmesini sağlamaktır. Bu da عَطَوْتُ كَذَا şunu aldım, أَعْطَيْتُهُ şunu almasını sağladım.

نِلْتُ fiilinin aslı, فَعِلْتُ formunda olup sonra فِلْتُ şekline dönüşmüş olan نَوِلْتُ fiilidir.

مَا كَانَ نَوْلُك أَنْ تَفْعَلَ كَذَا Şunu yapman senin yararına değildir. Şair şöyle der:

455- جَزِعْتَ وَلَيْسَ ذَلِكَ بِالنَّوَالِ

455- Kaygılandın ama bu doğru değildir.

Deniyor ki: Burada geçen بِالنَّوَالِ ifâdesi, بِصَوَابٍ doğru, manasındadır. نَوَال kelimesinin gerçek manası ise, insanın elde ettiği akrabalık bağıdır. Bunun gerçekleşmesi ise, bununla sınırlı değildir, insanın murat aldığı her şeydir. Allah buyurur ki: لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلاَ دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى مِنْكُمْ Elbette onların etleri ve kanları Allah’a ulaşmayacaktır. AncakO’na sizin takvanız erecektir (22/Hac 37).