Sözlük

Fiil olarak نَكَلَ عَنِ الشَّيْءِ Bir şeyi yapamadı, zayıf ve aciz kaldı demektir.

نَكَلْتُهُ bağladım, manasına gelir. Onun için نِكْل hayvanın bağıdır. Aynı zamanda gemin demiri anlamına da gelir. Çünkü her ikisi de hayvanı kontrol etmek için kullanılır. Çoğulu, أَنْكَال şeklindedir. Allah buyurur ki: إِنَّ لَدَيْنَا أَنْكَالا وَجَحِيمًا Zira bizim yanımızda bukağılar var, bir cehennem var (73/Müzemmil 12).

نَكَّلْتُ بِهِ Başkasına ders olsun diye birine bir cezayı uygulamaktır. Bu fiilin ismi ise, نَكَال şeklindedir [Başkasına ibret olsun diye verilen ceza]. Allah buyurur ki: فَجَعَلْنَاهَا نَكَالاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ Bu ibret dolu cezayı öncekilere ve sonrakilere bir ders, takva sahiplerine bir nasihat, bir öğüt yaptık (2/Bakara 66); وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالاً مِنَ اللَّهِ Hırsızlık eden erkek ve kadının, yaptıklarına karşılık Allah’dan bir ceza olarak ellerini kesin (5/Mâide 38).

Hadiste de: إِنَّ اللهَ يُحِبُّ النَكَلَ عَلَى النَّكَلِ Allah güçlü üzerindeki güçlüyü sever. Yani: Güçlü adamı, güçlü at üzerinde görmeyi sever.