Sözlük

نَكْس : Sözcüğü, bir şeyin baş üstüne dönmesidir. Bu anlamda نَكَسَ اْلوَلَدُ denmektedir ki, doğumda çocuğun kafasından önce ayağının çıkmasıdır. Allah buyurur ki: ثُمَّ نُكِسُوا عَلَى رُءُوسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَؤُلَاءِ يَنْطِقُونَ Sonra yine kafalarına döndüler: And olsun ki (ey İbrahim!) bunların konuşmayacağını bilirsin, dediler (21/Enbiyâ 65).

Hastalıkta نُكْس , iyileştikten sonra hastalığın tekrar geri gelmesidir. Ömürdeki neks ile ilgili olarak Allah buyurur ki: وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَفَلاَ يَعْقِلُونَ Bununla beraber kimin ömrünü uzatıyorsak, yaratılışta onu tersine çeviriyoruz; hâlâ akıllanmayacaklar mı? (36/Yâsîn 68). Bu, şu âyetteki gibidir: وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لاَ يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا İçinizden kimi de, biraz bilgiden sonra eşyayı önceki bildiği gibi bilmesin diye, ömrün en kötü çağına kadar yaşatılır (16/Nahl 70).

Bir önceki âyette geçen نُنَكِّسْهُ fiili, نَنْكُسُه şeklinde de okunmuştur.

el-Ahfeş şöyle der: Bu fiilin şeddeli hâlde نَكَّسْتُهُ şekline söylenmesine, bir şeyin baş aşağı dönmesi dışında başka bir kullanımına rastlanmaz.

نَكْس ise, baş tarafı kırılıp, üst tarafı alt tarafına çevrilen oktur ki, bunun için değersiz sayılmıştır ve onun için de değersiz/alçak adam bu oka benzetilmiştir.