Sözlük

خَيْط : Sözcüğü, bildiğimiz ip demektir ve çoğulu خُيُوط şeklindedir. Elbise dikmeyi anlatmak için خِطْتُ أخِيطُهُ خِيَاطَةً ve خَيَّطْتُهُ تَخْيِيطاً fiilleri kullanılır. خَياط ise, kendisiyle dikiş yapılan iğnedir. Allah buyurur ki: حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ Deve iğnenin deliğinden geçinceye kadar (7/A’râf 40); حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ اْلأبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ اْلأسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ Tan yerinin ağarmasıyla beyaz iplik siyah iplikten seçilinceye kadar (2/Bakara 187); yani, gündüzün beyazlığı, gecenin siyahlığından ayırt edilene kadar. Şairin:

152- تَدَلَّى عَلَيْهَا بَيْنَ سِبٍّ وَخَيْطَةٍ

152- İple halat arasında onun üzerine uzandı.

sözündeki خَيْطَة ise, istiâre yoluyla kullanılan halat veya kazıktır.

Rivâyete göre, Adiy b. Hâtem, Ramazan’da beyaz ve siyah iki ipi yan yana koymuş, onlara bakıyormuş, biri diğerinden ayırt edilene kadar yemeğe devam etmiş, bunu Peygambere (sas) bildirdiğinde: إنَّكَ لَعَرِيضُ اْلقَفَا، إنَّمَا ذَلِكَ بَيَاضُ النَّهَارِ وَسَوَادُ اللَّيْلِ Sen ne kalın enseli/kafalı bir adamsın, bu gündüz beyazlığı ile gece karanlığından başkası değildir, buyurmuştur. Beyazlık başında çizgi çizdi deyimi, bir çizgi gibi ortaya çıktı demektir.

خَيْط ise, deve kuşu [çekirge ve sığır topluluğu]dur. Bunun çoğulu, خِيطَان şeklindedir. نَعَامَةٌ خَيْطَاءُ boynu uzun deve kuşudur, burada hayvanın boynu sanki ipe benzetilmiştir.