Sözlük

تَخْصِيص tahsîs, اِخْتِصَاص ihtisâs, خُصُوصِيَّة husûsiyet ve تَخَصُّص tahassus kelimeleri, bazı şeylerin başkalarında olmayan birtakım özelliklere sahip olmasıdır. Bunun zıddı ise; genelleme anlamını taşıyan عُمُوم , تَعَمُّم ve تَعْمِيم kelimeleridir. خُصَّانُ الرَّجُلِ de bir adamın yanında bir çeşit üstünlük, erdem ve saygınlıkla özel bir konum kazanan yakınlarıdır. خَاصَّة ise, عَامَّة kelimesinin zıddıdır. Bu bağlamda Yüce Allah: وَاتَّقُوا فِتْنَةً لاَ تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَآصَّةً Sadece aranızdaki zalimlerin başlarına gelmekle yetinmeyecek olan bir belâdan sakınınız (8/Enfâl 25) buyurmaktadır. Yani, o geldiğinde hepinizi kuşatır, kimse kurtulamaz.

Bir kişinin herhangi bir şekilde özel bir hâli olması خَصَّهُ بِكَذَا يَخُصُّهُ, اِخْتَصَّهُ ve يَخْتَصُّهُ fiilleriyle dile getirilir. Allah buyurur ki: يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ Rahmetini dilediğine tahsis eder (3/Âl-i İmrân 74).

خَصَاصُ اْلبَيْتِ evin aralığı, boşluğu demektir. Kendi başına çözülemeyen, kapatılamayan bir sıkıntı olarak fakirlik خَصَاصَة kelimesiyle ifâde edilmiştir. Buna خُلَة dendiğine de rastlanmaktadır. Allah buyurur ki: وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ Kendilerinin ihtiyaçları olsa dahi tercih ederler (59/Haşr 9). Denebilir ki, bu kelime خَصَاص kökünden alınmıştır. خُصّ ise, kamıştan veya ağaçtan yapılmış ev demektir. Böyle denmesinin nedeni, bu tür evlerde küçük aralıklar görünmemesindendir.