Sözlük

بَوَار aşırı kesat demektir. Aşırı kesat, كَسَدَ حَتَّى فَسَدَ deyiminde olduğu gibi, fesada/bozulmaya yol açtığından, بَوَار ile هَلاَك yıkıma uğramak, yok olmak anlatılır. Fiil olarak بَارَ الشَّيْءُ يَبُورُ بَوَارًا وبَوْرًا denir. Allah buyurur ki: تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ hiçbir zaman zarar etmeyecek bir ticaret (35/Fatır 29); وَمَكْرُ أُوْلَئِكَ هُوَ يَبُورُ ayrıca onların komplosu da boşa çıkar/verimsiz olur (35/Fâtır 10). نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ بَوَارِ اْلأَيِّمِ Dulun vereceği yıkım gibi zarardan Allah’a sığınırız diye rivâyet edilmiştir. Allah buyurur ki: وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ milletlerini helâk yurduna sürükleyenleri görmüyor musun? (14/İbrahim 28).

رَجُلٌ حاَئِرٌ باَئِرٌ Şaşkın ve tükenmiş adam ve قَوْمٌ حُورٌ بُورٌ şaşkın ve tükenmiş topluluk anlamındadır. Allah buyurur ki: حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْماً بُوراً sonunda seni, anmayı unutarak yok edilmeyi hakkeden bir topluluk oldular (25/furkan 18); yani: Yıkılmış/tükenmiş hâle geldiler. Bu âyetteki بُورًا sözcüğü باَئِرٌ kelimesinin çoğuludur. بُور mastardır; رَجُلٌ بُور ve قَوْمٌ بُور dendiği gibi, tek kişi de, topluluk da onunla nitelenir diyenler de vardır. Şair şöyle der:

72- يَا رَسُولَ اْلمَلِيكِ إِنَّ لِسَانِي رَاتِقٌ مَا فَتَقْتُ إِذْ أنَا بُورُ

72- Ey kralın elçisi, şüphesiz dilim tutuktur

Ben tükenmiş hâlde olduğumdan açamadım.

باَرَ الْفَحْلُ النَاقََةَ damızlık deve, dişi deveyi, döllenme zamanında mı değil mi diye kokladı, demektir. Bu, istiâre yoluyla sınama için de kullanılır. بُرْتُ كَذَا şunu denedim, demektir.