Sözlük

Yüce Allah’ın: وَلاَ تَأْكُلُوهَا إِسْرَافاً وَبِدَاراً أَنْ يَكْبَرُوا Yetimler büyüyecek endişesi ile bu malları çabucak savurganca yemeyiniz (4/Nisâ 6) sözünde geçen بِدَارًا el çabukluğu demektir. Bu anlamda: بَدَرْتُ إِلَيْهِ وَباَدَرْتُ fiilleri kullanılır. Çok tehlikeli durumda işlenen hatalar da بَادِرَة diye adlandırılır. Aynı anlamda: كَانَتْ مِنْ فُلاَنٍ بَوَادِرَ فِي هَذَا اْلأَمْرِ Bu konuda falanı birçok büyük hatası olmuştur denir

بَدْر Dolunaya gelince, denmiştir ki, doğuştaki parlaklığıyla güneşle yarıştığından bu adı almıştır. Yine deniyor ki, dolgunluğundan بُدْرَة kelimesinin anlamını çağrıştırdığından bu adı almıştır. Buna göre, بَدْر fâil anlamında bir mastardır. Onun için, dolunay demek olan بَدْر bu maddeden bir mastar olarak alınmıştır. Buradan hareketle kendisinden ortaya çıkan manalar değişik ifâdelerde kullanılmıştır. بَدَرَ كَذَا deyimi dolunay gibi doğdu demektir. Bazen doluluğu ölçü alınarak بَدْرَة para kesesi ona benzetilmiştir. بيَْدَر ürünün toplanması için hazırlanmış yer/harman yeridir. Orada ölçü alınan doluluk da yiyeceklerle dolu olmasıdır.

Allah buyurur ki: وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌ Allah, Bedr’de de güçsüz olduğunuz hâlde, size yardım etti (3/Âl-i İmrân 123). Bu âyette geçen Bedr kelimesi, Mekke ile Medine arasında bulunan bildik bir yerin ismidir.