Sözlük

Bu kelimenin aslı, gündüzün ilk saatleri demek olan بُكْرَة ’dır. Bu kelimeden bir de fiil türetilmiş ve بَكَرَ فُلاَنٌ بُكُورًا denmiştir ki, sabahın erken saatinde çıkmayı anlatır. بَكُور aşırı erkenci demektir. Fiil, بَكَّرَ فِي حَاجَتِهِ وَابْتَكَرَ وَباَكَرَ مُبَاكَرَةً şeklinde kullanılmaktadır. Bu vaktin, günün diğer saatlerinden önce gelmesinden dolayı kelimenin anlamında acele etmek manası düşünülmüş ve bu nedenle işinde acele eden herkes için بَكَّرَ fiili kullanılmıştır. Şair şöyle der:

بَكََرَتْ تَلُومُكَ بَعْد وَهْنٍ فِي النَّدَى ***بَسْلٌ عَلَيْكِ مَلاَمَتِي وَعِتَابِي

64- Kırağıdaki zayıflıktan sonra seni alelacele kınamaya başladı

Sana haramdır beni kınamak da azarlamak da.

İlk çocuk da بِكْرٌ diye adlandırılmıştır. Aynı şekilde ilk çocuğu olanlara da bu ad verilmiştir. [Bu, onlar için bir saygı ifâdesidir, tıpkı بَيْتُ الله (beytullah] gibi.

Deniyor ki, bu onun sevabına, kullarının yararına yok olmayacak bir iş yaptığına işarettir. Bu aynı zamanda Yüce Allah’ın: Şüphesiz âhiret yurdu kesin olarak hayattadır/canlıdır (29/Ankebût 64) âyetinde işaret ettiği şeydir.

Şair şöyle der:

65- يَا بِكْرَ بِكْرَيْنِ وَيَا خِلْبَ اْلكَبِدْ

65- Ey iki bikrin bikri ve yüreğin perdesi.

[Sen benim için pazunun kolu gibi oldun.]

Yüce Allah’ın لاَ فَارِضٌ وَلاَ بِكْرٌ Ne yaşlı ne de toydur (2/Bakara 68) sözünde geçen بِكْر kelimesi, henüz doğum yapmamış demektir. Henüz evlenmemiş kadın da dul olana göre بِكْر adını almıştır. Çünkü kadınların kendisi için istendiği şeye göre, بِكْر daha önceliklidir. بِكْر in çoğulu أَبْكاَرٌ şeklindedir. Allah buyurur ki: إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاء فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَاراً Biz onları güzel bir şekilde inşa ettik ve onları bakireler kıldık (56/Vâkıa 35-36).

بَكَرَّة ise, hızlı hareket ettiği düşünülen küçük makaradır.