Sözlük

بَقَاء kelimesi, bir şeyin ilk hâli üzere kalmasıdır. Bu فَنَاء yok olma sözcüğünün zıddıdır. وقَدْ بَقِيَ بَقاَءً ve بَقِيَة yerine فِي الْمَاضِي بَقَى dendiği de söylenmiştir.

Hadiste: بَقَيْنَا رَسُولَ الله denmiştir ki, onu bekledik ve uzun süre gelmesini gözledik, demektir. Bu kökten gelen اَلْباَقي de iki çeşittir.

1. Kendi başına ve herhangi bir zamana bağlı olmaksızın باَقِي olan. Bu, YüceYaratıcıdır. Onun için fanilik yoktur.

2. Başkası sayesinde باَقِي olan. Bu da O’nun dışındakilerdir. Bunlar için fanilik vardır.

Allah ile باَقِي olanlar da iki çeşittir:

1. Allah’ın kendisini yok edeceği zamana kadar bizzat kendisi باَقِي olanlar. Bunlar, gök cisimleri gibi şeylerdir.

2. Bizzat kendisi ve bölümleri ile değil, türü ve cinsi ile باَقِي olanlar. Bunlar da insan ve hayvan gibi şeylerdir.

Aynı şekilde âhirette de, cennetlikler gibi, bizzat kendisi باَقِي olanlar vardır. Bunlar belli bir süreye kadar değil, ebedi olarak orada kalacaklardır. Yüce Allah’ın buyurduğu gibi: خَالِدِينَ فِيهَا Orada sonsuza dek kalırlar (2/Bakara 162).

Diğer bir kısmı ise cinsi ile باَقِي dir. Peygamberden (sas) şöyle rivâyet edilmiştir.

اِنَّ ثِمَارُ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَقْطَفُهَا أَهْلُهَا وَيَأْكُلُونَهَا ثُمَّ تَخْلُفُ مَكَانَهَا مِثْلُهَا Cennetlikler için hazırlanmış olan meyveler, onlar taarfından koparılır, sonra onların yerine benzerleri gelir.

Âhirettekinin devamlı oluşundan dolayı Allah buyurur ki: وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى Allah’ın katındakiler ise daha hayırlı ve daha kalıcıdır (28/Kasas 60); وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ Baki olan salih ameller ise (18/Kehf 46); yani, bunlar, insan için sevabı baki olan ameller. Bunun, beş vakit namaz olduğu yorumu da yapılmıştır.سُبْحاَنَ الله وَالْحَمْدُ لِلَّه sözleri oldukları da söylenmiştir. Doğrusu, onun, Yüce Allah’ın rızası kastedilen her ibâdet olduğudur.

Yüce Allah’ın: بَقِيَّةُ اللّهِ خَيْرٌ لَكُمْ Allah’ın bakiyesi sizin için daha hayırlıdır (11/Hûd 86) sözü de bu anlamdadır ki, bu devamlılık Yüce Allah’a izafe edilmiştir. Yüce Allah’ın: فَهَلْ تَرَى لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ Onların herhangi bir kalıntısını görebiliyor musunuz? (69/Hâkka 8) sözü ise, onların باَقِي olan bir topluluğunu veya hâlâ devam eden bir işini görebiliyor musun? demektir. Manası, onlardan hiç kalan var mıdır da denmiştir. Bazı mastarlar, fâil kalıbında, bazıları ise, mef’ûl kalıbında gelmiştir. Birincisi daha doğrudur.