Sözlük

بَثّ kelimesinin aslı ayırmak demektir. Bu tıpkı rüzgârın tozu toprağı savurması gibi bir şeyi saçıp savurmaktır. بَثُّ النَّفْسِ insanın içindeki üzüntü ve sırları ifâde eder. Bu anlamda: بَثَّثْتُهُ فَانْبَثَّ denir. Allah’ın şu sözü bu anlamdadır:فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثّاً Dağılıp tozduman hâline geldiğinde (56/Vâkıa 6); بَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ Yer yüzünde her çeşit canlıyı yaymıştır (2/Bakara 164) âyetleri Yüce Allah’ın olmayan şeyleri yaratıp onları ortaya çıkarmasına işarettir. Yüce Allah’ın: يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ İnsanların, ateşin etrafını sarmış pervaneler gibi olduğu gündür o Karia! (101/Karia 4-5) sözünde geçen مَبْثُوثُ kelimesi, iyice sağlam olduğu halde kaynadıkça hafifleşen şey demektir.

Yüce Allah’ın: إِنَّمَا أَشْكُو بَثٍّي وَحُزْنِي Ben kederimi ve hüznümü Allah’a şikâyet ediyorum (12/Yûsuf 86) sözünde geçen بَثِّي kelimesi, gizliden gizliye içime yaydığım kederim, demektir. Bu, mef’ûl gibi düşünülen bir mastardır. Ya da düşüncemi darmadağın eden kederim anlamına gelir. Tıpkı: تَوَزَّعَنِي الْفِكْرُ (düşünmek beni dağıttı] deyimi gibi. Bu durumda fâil anlamında olacaktır.