Sözlük

بَرْك kelimesinin aslı devenin göğsüdür. Bununla beraber başkası için de kullanılmaktadır. Buna بِرْكَةٌ adı da verilmektedir. بَرَكَ الْبَعِيُر ifâdesi devenin yükünü atması demektir. Bu, sebat anlamı da taşımaktadır. Onun için اِبْتَرَكُوا فِي الْحَرْبِ denir ki, savaş alanında sebat ettiler ve oradan hiç ayrılmâdilar demektir. وبَرَاكاَءُ الْحَرْبِ وَبَرُوكَاؤُهَا deyimi, savaşta kahramanların ayrılmadığı yer anlamına gelmektedir. اِبْتَرَكَتِ الدَّابَّة deyimi, hayvanın çökmüş gibi durduğunu anlatmaktadır. Suyun toplandığı yerede بِرْكَة adı verilmiştir.

بَرَكَة ise, bir şeyde ilâhî hayrın devamlı oluşudur. (Allah’’ın) sözü: لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَاْلأَرْضِ göğün ve yerin bereket kapılarını üzerlerine açardık (7/A’râf 96). Bu isimle adlandırılmasının sebebi suyun toplandığı yerde kalışı gibi, hayrın da burada durup kalmasıdır.

مُباَرَك : Sözcüğü ise, içinde bu hayrın bulunduğu şeydir. Yüce Allah’ın şu sözü de bu anlamdadır: وَهَذَا ذِكْرٌ مبَارَكٌ أَنزَلْنَاهُ Bu Kur’ân, tarafımızdan indirilmiş mübarek bir öğüttür (21/Enbiyâ 50). Bu âyette, Yüce Allah’ın Kur’ân ile gönderdiği ilâhî hayırların kaynağına dikkat çekilmekdedir. Bu bağlamda Yüce Allah: وَهَـذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ Bu Kur’ân bizim indirdiğimiz mübarek bir kitaptır (6/En’âm 155); وَجَعَلَنِي مُبَارَكاً أَيْنَ مَا كُنتُ Nerede olursam olayım, beni mübarek kıldı (19/Meryem 31) yani, bunlar ilâhî hayırların kaynağıdır. Yüce Allah’ın: إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مبَارَكَةٍ Biz onu mübarek bir gecede indirdik (44/Duhân 3); Yine: رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلاً مُبَارَكًا Ya Rabb’i, beni bereketli bir yere indir (23/Mü’minûn 29) âyetlerinde ise, kast edilen ilâhî hayrın bulunduğu yer ya da zaman demektir.

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مبَارَكاً Gökten bereketli bir su indirdik (50/Kâf 9) âyetinde ise, göğün suyunun bereketine dikkat çekilmiştir ki, bu da şu âyetlerde dikkat çekilen yağışlar anlamındadır: أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي اْلأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً مُخْتَلِفاً أَلْوَانُهُ Allah’ın, gökten su indirip, onu yerdeki kaynaklara yerleştiren, sonra onunla çeşitli renklerde ekinler yetiştiren olduğunu görmüyor musun? (39/Zümer 21); وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاهُ فِي اْلأَرْضِ Biz gökten belirli miktarda su yağdırarak onu yerin yüzeyinde durdurduk (23/Mü’minûn 18).

İlahî hayır her zaman hissedilmeden geldiğinden ve sayılamayacak kadar çok olduğundan ayrıca herhangi bir şekilde sınırlandırılamadığından kendisinde hissedilmeyen bir fazlalık görülen her şeye: هُوَ مُبَارَك O mübarektir; فِيهِ بَرَكَة onda bereket vardır denmektedir. Bu artmaya şu hadiste de işaret edilmiştir: لاَ يَنْقُصُ مَالٌ مِنْ صَدَقَةٍ Hiçbir mal sadakadan dolayı eksilmez. Bu sadece görülen noksanlıkla sınırlı değildir. Bazı husrana uğramışların bu söz söylendiğinde بَيْنِي وَ بَيْنَكَ اْلمِيزَان benimle senin aranda tartı vardır, sözünde kast ettikleri gibi değildir.

Yüce Allah’ın: تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاء بُرُوجاً Gökteki gezegenlere yörüngeler belirleyenin şanı Yücedir (25/Furkân 61) sözüne gelince bu onun adı geçen burçlar ve aydınlatıcılar vasıtası ile üzerimize yağdırdığı nimetlerine işarettir. Kur’ân’da تَباَرَكَ sözünün geçtiği her yerde adı geçen iyiliklerin sadece Yüce Allah tarafından bize verildiğine ve ancak onun tarafından verilebileceğine dikkat çekmektedir. Bu bağlamda Allah buyurur ki: فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ Yaratıcıların en güzeli olan Allah ne yücedir! (23/Mü’minûn 14); تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ [Yanlış ile doğruyu birbirinden ayıran] Fur’ân’ı, …kuluna göderen Allah’ın şanı yücedir (25/Furkân 1); تَبَارَكَ الَّذِي إِنْ شَاء جَعَلَ لَكَ خَيْراً مِنْ ذَلِكَ جَنَّاتٍ Eğer dilerse onların sözünü ettiklerinden daha iyisini, cennetleri verebilen …Allah’ın şanı yücedir (25/Furkân 10); فَتَبَارَكَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ İşte Rabbiniz olan Allah budur. Alemlerin Rabbi Allah ne yücedir (40/Mu’min 64); تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ hükümdarlık elinde olan Allah, yüceler yücesidir (67/Mülk 1).

Bu âyetlerin hepsi, sözü edilen iyiliklerin sadece Yüce Allah tarafından bize verilebileceğini, bu nedenle kutlu ve mübarek olduğunu göstermektedir