Sözlük

ر ك ب (RKB)

R-k-b

رُكُوب : Bu kelimenin asıl anlamı insanın hayvan sırtında olmasıdır. Kimi zaman gemi ile ilgili olarak da kullanılır. رَاكِب : Örfte deve binicisine has kılınmıştır. Çoğulu رَكْب, رُكْبَان ve رُكُوب şeklinde gelir. رِكَاب de binek anlamındadır. Allah buyurur ki: وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً : (Allah), hem kendilerine binesiniz, hem de ziynet olsun diye atları, katırları, ve merkepleri yarattı (16/Nahl 8); فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ : Gemiye bindikleri zaman (29/Ankebût 65); وَالرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ : Kervan sizden daha aşağıda idi (8/Enfâl 42); فَرِجَالاً أَوْ رُكْبَانًا : Yaya, yahut binmiş olarak (2/Bakara 239). أَرْكَبَ الْمُهْرُ : Tay’ın binilme zamanı geldi.

Başkasının atına binene, binmekten güçsüz düşüne ve iyi binmesini bilmeyene مُرَكَّب denir. مُتَرَاكِب : Üst üste konulan şeylere denir: فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا : O bitkiden bir filiz çıkardık, ondan da birbiri üzerine binmiş dâneler (6/En’âm 99).

رُكْبَة /Diz: Bilinmektedir. رَكَبْتُهُ : Dizine isabet ettim. Bu tıpkı فَأَدْتُهُ /Kalbine isabet ettim; رَأَسْتُهُ /Başına isabet ettim, sözleri gibidir. Ayrıca رَكَبْتُهُ , “dizimle ona vurdum” anlamına da gelir; يَدَيْتُهُ ve عِنْتُهُ gibi. Yani, ona elimi ve gözümü değdirdim. رَكَب : Kadının fercinden kinâyedir; tıpkı ondan, مَطِيَّة /binek ve قَعِيدَة /iskemle ile kinâye yapıldığı gibi; çünkü üstüne binilmektedir.

Kur'an'da geçtiği ayetleri gör →