Sözlük

رِجْس : Kirli şeydir. رَجُلٌ رِجْسٌ /Kirli adam; رِجَالٌ أَرْجَاسٌ /Kirli adamlar, denir. Bu anlamda Allah buyurur ki: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَاْلأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ : Ey inananlar, şarap, kumar, dikili taşlar, şans okları şeytan işi birer pisliktir (5/Mâide 90). Rics/pis şey dört açıdan olur: Mizaç, akıl, şer’/din veya bunların tümü açısından. Örneğin leş gibi. Zira leş, hem mizaç, hem akıl, hem de şer’ açısından tiksinti duyulan bir şeydir. Şer’ açısından pislik örneği: İçki ve kumar. Bunların akıl açısından da pis oldukları söylenmektedir.

Nitekim Yüce Allah bu hususa şöyle işaret eder: وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا : Şarap ve kumarın günâhları yararlarından daha büyüktür (2/Bakara 219). Zira akıl, günâhı yararından fazla olan şeyden kaçınmayı gerektirir. Ayrıca Yüce Allah kâfirleri rics/pislik diye nitelendirmiştir; çünkü şirk akıl bakımından en kötü şeydir: وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا إِلَى رِجْسِهِمْ : Kalplerinde maraz olanlara gelince, inen sure onların pisliğine pislik ekler (9/Tevbe 125); وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لاَ يَعْقِلُونَ : Allah, pisliği, aklını kullanmayanlar üzerine bırakır (10/Yûnus 100). Bazılarına göre âyette geçen الرِّجْسَ ’ten kasıt, pisliktir, diğer bazılarına göre ise azaptır; tıpkı şu âyet gibi: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ : Ey inananlar! Müşrikler bir pisliktir (9/Tevbe 28).

Şer’ açısından pislik örneği: أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ : Yahut domuz eti- ki o gerçekten pistir- (6/En’âm 145). Şiddetli sese de; رِجْس ve رِجْز denir. بَعِيرٌ رَجَّاسٌ : Şiddetli gürleyen deve. غَمَامٌ رَاجِسٌ وَرَجَّاسٌ : Şiddetli şimşek çakan bulut.