Sözlük

Bildiğimiz süt anlamına gelen, لَبَن sözcüğünün çoğulu, أَلْبَان şeklindedir. Allah buyurur ki: وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ tadı değişmeyen sütten ırmaklar, (49/Muhammed 15); نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ Size işkembelerindeki yem artıklarıyla kanın arasından süzülen, içenlere içimi kolay hâlis bir süt içirmekteyiz (16/Nahl 66).

Yanında sütün bol olduğu kimseye لاَبِنٌ denir. Fiil olarak لَبِنْتُهُ bir kişiye süt içirmektir. فَرَسٌ مَلْبُونٌ süt veren at, anlamına gelir. Bir kişinin sütü çoğaldığında أَلْبَنَ فُلاَنٌ denmektedir. Sütü çok olan kişi tanımlanırken فَهُوَ مُلْبِنٌ denir. Aynı şekilde أَلْبَنَتِ النَّاقَةُ فَهِيَ مُلْبِنٌ dişi Devenin südü çoğaldı, o südü çoğalmış bir devedir, denir. Bu südün çoğalması, doğuştan da olabilir, südünün memesinde bırakılarak çoğalması şeklinde de olabilir.

مِلْبَن ise, südün konduğu kap manasındadır. أَخُوهُ بِلِبَانِ أُمِّهِ Annesinin südüyle kardeşidir: [Süt kardeşidir]. Deniyor ki: Bu atasözünü أَخُوهُ بِلَبَنِ أُمِّهِ şeklinde söylemek doğru olmaz. Zira, bu ifâde hayvanların sağılmış sütü anlamına gelir. Yani, Arapların böyle söylediğine rastlanmamıştır. Bu anlama yakın olarak كَمْ لِبْنُ غَنَمِكَ Koyunlarının kaçı süt veriyor? yani, kaç tanesi sağılıyor, denir.

لُبَان sözcüğü ise, göğüs demektir. لُبَانَة kelimesinin aslı ise, süde duyulan ihtiyaçtır. Daha sonra her tür ihtiyaç için kullanılır olmuştur.

Tekili لَبِنَة şeklinde olup kendisiyle bina yapılan kerpiç (tuğla) anlamındaki اَلَّلبِن ise, bununla hiç alâkalı değildir. Bu anlamda kullanılan fiil, لَبَّنَهُ يُلَبِّنُهُ şeklindedir. اَلَّلبَّان ise, kerpiç yapan ustadır (işçidir).