Sözlük

Nefesin çıktığı yer anlamına gelen كَظَم sözcüğünden أَخَذَ بَكَظَمِهِ ifâde türetilmiştir ki, nefesini tutmak anlamına gelir. Aynı anlamda كُظُوم formu da kullanılır ve nefesini bir süreliğine tutmak demektir. Diğer yandan bu kökten kelimelerle sükût/sessizlik de ifâde edilir. Sözgelimi, فَلاَنٌ لاَ يَتَنَفَّسُ falan adam hiç nefes almaz, dendiğinde onun aşırı biçimde sessiz kaldığı dile getirilmiş olunur. كُظِمَ فُلاَنٌ dendiğinde ise, bir kişinin nefesinin tutulduğu anlatılmış olur. Bu anlamda Allah buyurur ki: وَلاَ تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ balık sahibi gibi olma! Hani o öfkeye boğulmuş hâlde şöyle feryat etmişti (68/Kalem 48).

Aynı kökten gelen كَظْمُ اْلغَيْظِ ise, öfkesini yutmaktır. Bu anlamda Allah buyurur ki: وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ [O takva sahipleri] Öfkelerini yutarlar ve insanları affederler (3/Âl-i İmrân 134). Yine bu kökten كَظَمَ اْلبَعِيرُ denmektedir ki, hayvanın geviş getirmeyi bırakması manasındadır.

Tutumu doldurduktan sonra nefes almasını önlemek amacıyla ağzını bağlamaya كَظَمَ السِّقَاءَ denmektedir Terazi demirinin kenarında iplerin içinde toplandığı halka anlamına gelen كِظَامَة ise, aynı zamanda okun yayının kendisiyle bağlandığı kayış demektir.

İki kuyu arasında olup suların aktığı arklara da كَظَائِمadı verilmektedir. Bu isimlerin hepsinde ortak olan özellik, mecralarının nefesin alınıp verildiği yere benzetilmiş olmaları ve bunlardaki hareketin sürekli tekrar etmesidir.