Kazımak, soyulmak, soymak: Bir yüzeyden bir şeyi kuvvetlice ayırmak, sıyırmak. Bu anlam, deriyi kemikten ayırmak, bir şeyin üzerindeki tabakayı kaldırmak gibi eylemleri kapsar.
- Lisânü'l-Arab'dan Örnek: «كَشَطَ الْجِلْدَ عَنِ الشَّاةِ» (Kuzu derisini yüzdü/soydu.) «كَشَطَ الْغِشَاءَ عَنِ الْقَلْبِ» (Kalp üzerindeki örtüyü kaldırdı/sıyırdı.) - Bu mecazi bir kullanımdır ve bir şeyin hakikatinin ortaya çıkması anlamına gelir.
Açmak, aralamak: Bir şeyi üzerindeki örtüyü kaldırarak veya siperini çekerek açığa çıkarmak. Göz kapağını açmak veya bir kapıyı aralamak gibi.
- Lisânü'l-Arab'dan Örnek: «كَشَطَ عَيْنَهُ» (Gözünü açtı.) «كَشَطَ الْبَابَ» (Kapıyı araladı.)
Gidermek, çekmek, ortadan kaldırmak: Bir şeyi bir yerden çekip almak veya bir durumu ortadan kaldırmak anlamında kullanılır.
- Lisânü'l-Arab'dan Örnek: «كَشَطَ الْهَمَّ عَنْهُ» (Üzüntüyü ondan giderdi.) - Mecazi bir kullanımdır.
- Şiir Örneği: Bir bedevi şairin dizeleri: وَلَا تَجْبَهَنِّي إَنَّ بَعْضَ الْكَلَامِ كَشَطٌ لِوَجْهِ الْأَخِ ذِي السُّؤْدَدِ (Ve bana kaba davranma, çünkü bazı sözler kardeşin, yüce kişinin yüzünden sıyrılıp gider.)
Denizin çekilmesi, suyun azalması: Denizin kıyıdan çekilmesi veya su seviyesinin azalması anlamında da kullanılır.
- Lisânü'l-Arab'dan Örnek: «كَشَطَ الْبَحْرُ» (Deniz çekildi.)
Kur'an'dan Kullanım Örneği: İnfitar Suresi 1. ayet: إِذَا السَّمَاءُ انْفَطَرَتْ ۝ وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انْتَثَرَتْ ۝ وَإِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ ۝ وَإِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ ۝ عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ Bu ayette 'كَشْط' kökü geçmese de, Kıyamet Günü tasvirinde gökyüzünün açılması, yıldızların dağılması gibi hadiseler, 'كشط' kökünün "örtünün kalkması, açığa çıkması" anlamıyla ilişkilendirilebilir. Lisânü'l-Arab, bazı yorumcuların "gökyüzünün yarılması"nı (انْفَطَرَتْ) "örtüsünün kaldırılması" (كَشْطٌ) olarak tefsir ettiğini belirtir.

Kısacası 'كشط' kökü, temelinde bir şeyi üzerindeki tabakadan ayırmak, sıyırmak, kazımak anlamlarını taşısa da, mecazi olarak bir şeyi açığa çıkarmak, gidermek veya bir durumun ortadan kalkması anlamlarında da kullanılır.

Sözlük

ك ش ط (KŞŦ)