ا ر ب (ÊRB)
أَرَب : Mutlaka karşılanması gereken zorunlu ihtiyaç demektir. Buna göre, her ereb bir ihtiyaçtır ama her ihtiyaç bir ereb değildir. Bununla beraber ereb bazen sadece ihtiyaç için kullanılır, bazen de ihtiyaç olmasa da, olması istenen şey için kullanılır. Falan kişi ereb sahibidir ve erîbdir deyimi, giderilmesi gereken bir ihtiyacı var demektir. Onun için, قَدْ أَرِبَ إلَى كَذَا deyimi, bir şeye aşırı derecede ihtiyacı var manasına gelir. قَدْ أَرِبَ إلَى كَذَا أَرَبًا ve أُرْبَةً ve إرْبَةً ve مَأْرَبَةً ifâdeleri de bu anlamı taşır. Allah buyurur ki: وَلِيَ فِيهَا مَآرِبُ أُخْرَى Ve onu başka işlerde de kullanırım (20/Tâhâ 18).
لاَ أَرِبَ لِي فِي كَذَا Deyimi, benim ona aşırı ihtiyacım yoktur, manasına gelir. Allah buyurur ki: أُوْلِي اْلإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ Yahut kendilerine bağlı irbe sahibi olmayan erkeklerden (24/Nûr 31). Bu âyetteki irbe kelimesi, evliliğe ihtiyaç duymak anlamında bir kinâyedir. Bu أُرْبَى diye de adlandırılır ki, mutlaka karşılanması gereken zorunlu ihtiyaçtır. Çok ihtiyaç duyulan organlara da آرَابٌ adı verilir ki, tekili erebtir. Bunu şöylece izah edebiliriz:
Organlar iki kısma ayrılır: Bir kısmı canlıların ihtiyaç duymalarından dolayı kendilerine verilenlerdir. Bunlar el, ayak, göz gibi organlardır. Diğer kısmı ise, ziynet içindir. Kaş ve sakal gibi.
Öte yandan ihtiyaçları gidermek için yaratılan organlar da iki kısma ayrılır. Birincilerine aşırı ihtiyaç duyulmaz; ikincilerine ise, şiddetli ihtiyaç duyulur. Öyle ki, eğer bunlardan birinin olmadığı varsayılırsa, insan vücudunda büyük bir eksiklik/boşluk meydana gelir. İşte bu türden organlara آرَاب adı verilir.
Bu anlamda Peygamberin (sas) şöyle dediği rivâyet edilmiştir: إذَا سَجَدَ اْلعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ : وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدَمَاهُ Kul secdeye vardığında onunla beraber yedi ârâb/önemli organ da secde eder: Yüzü/alnı, elleri, dizleri ve ayakları.
أرَبَ نَصِيبُهُ deyimi, payının büyümesi manasına gelir. Bu onu büyük ihtiyacını giderebilecek bir şey olarak değerlendirmesi durumunda ortaya çıkar. أرَّبَ مَالُهُ deyimi ise, malı çoğaldı, demektir. أرَبْتُ اْلعُقْدَةَ sözü ise, düğümü sağlamlaştırdım, anlamına gelir.