Sözlük

ا ب ل (ÊBL)

وَمِنَ اْلإِبِلِ اثْنَيْنِ : Deveden de iki tane (yaratmıştır) (6/En’âm 144).
إبِل kelimesi pek çok deveyi ifâde etmek için kullanılır; kendi kökünden tekili yoktur.
Yüce Allah’ın; أَفَلاَ يَنْظُرُونَ إِلَى اْلإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ Devenin nasıl yaratıldığına bakmıyorlar mı? (88/Gâşiye 17) âyetindeki إبِل kelimesinden kastın bulutlar olduğu söylenmiştir. Eğer bu görüş doğru kabul edilirse, bulut deveye, bulutun hareketi de devenin hareketine benzetilmiş demektir. Vahşi hayvan için kullanılan أبَلَ اْلوَحْشِيُّ يَأْبَلَ أُبَولاًً ve أبَلَ أبَلاًَ fiili de o hayvanın susuzluğa karşı deve gibi sabrettiğini/dayandığını, bu nedenle sudan geri durduğunu ifâde eder. Aynı şekilde kişinin hanımına yaklaşmayı terk etmesi de تَأبَّلَ الرَّجُلُ عَنْ اِمْرَأَتِهِ deyimiyle ifâde edilir. اَبَّلَ الرَّجُلُ deyimi kişinin develerinin çoğaldığını anlatır. فُلاَنٌ لاَياْتَبِِلُ deyimi ise, kişinin deveye bindiğinde onun üzerinde duramadığını ifâde eder. Deveye güzel binen ve onun üzerinde güzel duran adam için ise رَجُلٌ آبِلٌ وَاَبِلٌ deyimi kullanılır. إبِلٌ مُؤَبَّلَةٌُ sözü ise, toplu hâlde bulunan develer demektir.
إبَالَة kelimesi bir deste odun anlamına gelir. Burada güç ve dayanıklılık yönünden bir benzetme yapılmıştır. وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبَابِيلَ : Onların üzerine katar katar kuşlar gönderdi (105/Fîl 3). Yani, deve sürüleri gibi dağınık kuşlar. أَبَابِيلَ kelimesinin tekili, إبِيل şeklindedir.

Kur'an'da geçtiği ayetleri gör →