Sözlük

د ر ر (D̃RR)

D-r-r

وَأَرْسَلْنَا السَّمَاء عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا : Göğü üzerlerine bol bol boşaltmıştık (6/En’âm 6); يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا : Üzerinize gökten bol yağmur göndersin (71/Nûh 11). Bu kelimenin aslı, دَرّ ve دِرَّة ; -yani süt- kökünden gelmektedir. Bu kelime, yağmur için istiâre edilmektedir, tıpkı deve ve niteliklerinin istiâre edildiği gibi.

لِلَّهِ دَرُّهُ : Ne cömert adam!; دَرَّ دَرُّكَ : İyilik dediğin senin iyiliğindir/ İyiliğin artsın! denir. Bu anlamdan pazar için دِرَّة -yani alış verişi çok olan- sözü istiâre edilmiştir. Darb-ı meselde de şöyle denir: سَبَقَتْ دِرَّتُهُ غِرَارَهُ : Onun kötülüğü iyiliğini geçti. Bu tıpkı şu deyim gibidir: سَبَقَ سَيْلُهُ مَطَرَهُ : Onun seli yağmurunu geçti. Şu söz de bu anlamdan türemiştir: اِسْتَدَرَّتِ اْلمِعْزَى : Yani keçi, erkeği/tekeyi (döllenmeyi) arzuladı. Bu sözün bu şekilde söylenmesi şundan dolayıdır: Çünkü keçi, erkeği arzuladığında gebe kalır; gebe kaldığında da doğurur; doğurduğunda da süt verir. Dolayısıyla keçinin erkeği istemesi, kinâye yoluyla اِسْتِدْرَار kelimesiyle ifâde edilmektedir.

Kur'an'da geçtiği ayetleri gör →