Sözlük

يُسْر : Kelimesi, zorluğun zıddı olan kolaylık demektir. Bu bağlamda Allah buyurur ki: يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ Allah size kolaylık diler zorluk dilemez. (2/B akara 185); سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا Allah bir güçlükten sonra bir kolaylık yaratacaktır (65/Talâk 7); وَسَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنَا يُسْرًا Biz ona dünyada kolaylık gösterir zor işlere koşmayız (18/Kehf 88); فَالْجَارِيَاتِ يُسْرًا Derken bir kolaylıkla akanlara (51/Zâriyât 3).

Aynı kökten تَيْسِير ve اِسْتَيْسَرَ fiilleri kolaylaşmayı ifâde eder. Bu anlamda Allah buyurur ki: فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ Eğer bunlardan alıkonursanız, o zaman kolayınıza gelen bir kurban gönderin. (2/Bakara 196).

فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ Onun için Kur’ân’dan kolayınıza geldiği kadar okuyun (73/Müzzemmil 20) âyetlerindeki تَيَسَّرَ fiili, hazır olan kurbanı kesin ve gücünüzün yettiği Kur’ân’ı okuyun anlamlarına işaret eder.

Yine kolaylık anlamında أيْسَرَتِ الْمَرْأَةُ denir ki bu kadının kolay doğum yaptığını anlatır. Aynı fiilin تَيَسَّرْتُ فِي كَذَا şeklindeki kullanımı, bir işi kolaylaşırdım ve hazırladım demektir.

Allah buyurur ki: وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآَنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ Ant olsun biz Kur’ân’ı öğüt almak için kolaylaştırdık. Öğüt alan yok mudur? (54/Kamer 17), فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ Biz Kur’ân’ı senin dilin üzere kolaylaştırdık ki (19/Meryem 97).

يَسْرِى kelimesi, kolay olan, kolaylık anlamına gelir. Allah buyurur ki: فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى Biz onu en kolay yola muvaffak kılacağız (92/Leyl 7), فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى Onu da en zor yola hazırlarız (92/Leyl 10); bu âyette geçen تَيْسِير ifâdesi, -her ne kadar kolaylaştırma anlamında kullanılmış ise de- Yüce Allah’ın: فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ Bunları acıklı bir azapla müjdele! (3/Âl-i İmrân 21) sözünde geçen فَبَشِّرْهُمْ onları müjdele deyimi gibidir.

يَسِير مَيْسُور : Kelimeleri de kolay olanı bildirir. Allah buyurur ki: فَقُلْ لَهُمْ قَوْلاً مَيْسُورًا o zaman da onlara yumuşak (tatlı) bir söz söyle (17/İsrâ 28).

يَسِير : Sözcüğü, az olan şeyler için de kullanılır.

Yüce Allah’ın:يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا Ona azab iki kat katlanır. Bu Allah’a göre çok kolaydır (33/Ahzâb 30); إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ Hiç şüphe yok ki bunlar Allah’a pek kolaydır (22/Hac 70) sözlerinde geçeni, birinci (kolaylık) anlamda kullanılmıştır. وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلاَّ يَسِيرًا Ama onunla da pek az duracaklardı (33/Ahzâb 14) âyetinde geçeni ise, ikinci (az şey) anlamında kullanılmıştır.

مَيْسَرَة ve يَسَار kelimeleri zenginliği ifâde eder. Bu anlamda Allah buyurur ki: وَإِنْ كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ Eğer borçlu darlık içindeyse, ona ödeme kolaylığına kadar bir süre tanıyın. (2/Bakara 280).

يَسَار (sol) ise, يَمِين (sağ) kelimesinin kardeşidir. Kimileri bu kelimeyi esre ile يِسَار şeklinde kullanır.

يَسَرَات bir şeyin hafif olan ayaklarını dile getirir.

Kolay bir kazanç yolu olan kumar demek olan مَيْسِر de يُسْر kökünden gelmektedir.