MEÂLİ:
59- Ey Peygamber! Kendi eşlerine, kızlarına ve Müslüman kadınlarına de ki: Dış elbiselerini (sokak kıyafetlerini) üzerlerine alıp örtünsünler. Bu onların (iffetli) tanınmalarına, eziyet edilmemelerine daha uygun olanıdır. Allah, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir.
60- Münâfıklar, kalplerinde (fitne ve fesât gibi) hastalık bulunanlar ve Medîneʹde olmadık fena haberleri yayanlar, eğer bu huylarından vazgeçmezlerse, and olsun ki, seni üzerlerine caydırıcı olarak göndeririz, sonra da Medîneʹde senin komşuluğunda pek az bir süre kalabilirler.
61- Lânete uğramışlardır. Nerede bulunurlarsa yakalanıp öldürülürler de öldürülürler.
62- (Bu), Allah’ın daha önceleri de gelip geçenler hakkında uygulanagelen sünnetidir. Ve sen, elbette Allah’ın Sünnetiʹnde bir değişiklik bulamazsın.
İNİŞ SEBEBİ
Asr-ı Saadet’in ilk yıllarında Arap kadınları pek örtünmezlerdi. Kimi gerdanını açık tutar, kimi yandan yırtmaçlı entari giyerek bacak ve baldırını teşhîr ederdi. Kadının annelik vakarını koruyan ciddi tesettür yok gibiydi.
Aynı zamanda helâlar evlerden uzak yerlerde bulundurulurdu; o bakımdan kadınlar akşam karanlığı çökünce tabii ihtiyaçlarını gidermek üzere helâya yönelirlerdi. Dışarı çıkan kadınların hür ve câriye olduğu tefrîk edilmediğinden yolda sarkıntılık yapanlar eksik olmaz; o yüzden birtakım çirkin olaylar meydana gelirdi.
Nûr Sûresi 31. âyetle kadınların boyun ve gerdanlarını, kulak ve saçlarını kaplayıp örtecek şekilde başörtüsü kullanmaları emredilirken, konumuzu oluşturan âyette, «cilbab» denilen ve hür kadını cariyeden ayıran sokak kıyafeti giyinmeleri emredildi. Böylece İslâmî anlamda tesettürün ölçü ve kapsamı belirlenmiş oldu.
HIMAR VE CİLBAB
«Ey Peygamber! Kendi eşlerine, kızlarına ve Müslüman kadınlarına de ki: Dış elbiselerini (sokak kıyafetlerini) üzerlerine alıp örtünsünler.. »
Kurʹân-ı Kerîmʹde kadınların örtünmesiyle ilgili iki ayrı kavram üzerinde durulmuştur: hımar ve cilbab..
Hımar: Başörtüsü demektir. Cenâb-ı Hak bunun örtünme şekil ve kapsamını da belirlemiş bulunuyor. Şöyle ki: «Mü’min kadınlara de ki: (Bakılması haram olan şeylerden) gözlerini sakınsınlar; iffet ve namuslarını korusunlar; süs yerlerini -görünen kısımlar dışında- açmasınlar; başörtülerini yakaları üzerine (gelecek şekilde) örtünüp salıversinler.. »
Müfessir Kurtubîʹnin de sahîh tesbitine göre: Bu âyet inmeden önce Müslüman kadınlar başörtülerini sadece başlarını ve enselerini örtecek şekilde örtünür; kulaklarını, boğaz ve gerdanlarını açık tutarlardı. 31. âyet inince artık bu saydıklarımız yerlerini de örtecek şekilde başörtülerini örtündüler.
Böylece «hımar» kelimesi, sözlük anlamını aşarak âyette ifadesini bulduğu şekilde başörtüsü anlamında bir terim hüviyetine girdi.
Cilbab: Baş örtüsünden daha büyük, bedenin önemli kısmını kaplar şekilde dış kıyafettir. İbn Abbas’a ve İbn Mesʹûdʹa (Allah ikisinden de razı olsun) göre, Rıda’, yani ferace demektir. Ferace, bilindiği gibi kadınların sokakta giydikleri çarşaf veya pelerine benzer bol ve yakasının arka kısmı çok defa eteklere kadar uzanan üst giysidir. Kınaʹ ise, daha çok başı ve omuzları örten büyükçe bir örtüdür. Kurtubî bu konuda en sahîh yorum olarak «cilbab» yüz ve eller dışında bedenin tamamını örten bir sokak elbisesidir, diyerek ilim adamlarının görüşünü belirtmiştir.
Hz. Âişe (R. A. ) Vâlidemiz ise, bu konuda şu bilgiyi vermiştir: «Sözü edilen cilbab âyeti inince Allah rahmet etsin Ansar kadınları futalarını yarıp onunla başlarını örterek Hz. Peygamber’in (A. S. ) arkasında öylece namaz kıldılar. O durumda sanki başlarının üstünde kargalar tünemiş gibiydi. »
Bu bakımdan diyebiliriz ki, İslâm Dini cihanşümul esas ve prensipleri doğrultusunda ve ahlâkî kuralları çerçevesinde kadınlarla ilgili kendine has örtünme ve kıyafet sistemi getirmek suretiyle Cahiliye devrinin bu husustaki bütün kötü âdet ve geleneklerini kökünden yıkmıştır.
KADININ ÖRTÜNMESİ FARZ MIDIR?
Kadının belirtilen ölçü ve şekilde örtünmesine «tesettür» denilmektedir. Gerek Nûr Sûresi 31. âyette «başörtülerini yakaları üzerine (gelecek şekilde) örtünüp salıversinler» emri; gerekse konumuzu oluşturan Ahzâb Sûresi 59. âyette «dış elbiselerini üzerlerine alıp örtünsünler» emri vücup mu, yoksa tavsiye ve nedb mi ifade ediyor? Usûl âlimlerinin birtakım farklı görüşleri olmuşsa da, her iki âyeti sahîh hadîslerle ve Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz ile dört halîfesi devrindeki uygulamayla karşılaştırıp tefsîr ettiğimizde vücup, yani farziyet ifade ettiği rahatlıkla anlaşılmaktadır.
ÖRTÜNMENİN YARARI
Kurʹân-ı Kerîm örtünmeyi emrederken, günün şartlarına göre bunun yarar ve hikmetini de kısmen açıklamakta ve öylece bize bu konuda bir kıstas vermektedir:
a) İffetsiz, ahlâksız kadınlardan seçilip toplumda saygı görmelerini sağlamak,
b) Sokaklarda, yollarda kırıtıp dolaşan seviyesiz kadınlara sarkıntılık yapanların sataşma ve incitmelerinden güvende kalmalarına yardımcı olmak ve çıkacak birtakım kötülükleri önlemek,
c) Kadının hiçbir zaman süs eşyası olmadığını göstermek.
Hz. Peygamber (A. S. )ın risâlet göreviyle işe başladığı asırda Arap kadınlarının çoğu örtünmediği, mahrem yerlerini teşhîr ettikleri, cadde ve sokaklarda kırıtarak yürüdükleri için peşlerine takılan gençlerin sarkıntılığına uğrarlardı. İslâm Dini, hem toplumda otokontrolü sağlamaya yöneldi, hem de kadının iffet ve namusunu, vakar ve saygınlığını kötü nazarlardan, kirli emellerden ve niyetlerden korumayı plânladı ve kısa zamanda her iki konuda da istenilen olumlu sonucu elde ederek topluma huzur ve güven getirdi.
Diğer yandan İslâmiyet yepyeni bir sistem olarak sahneye çıkarken birçok konularını eğitim yoluyla çözmüş ve irşat ile teblîğe ağırlık vererek toplumu yönlendirmiştir.
Günümüzde süs yerlerini, mahrem taraflarını açıp sokak ve caddelerde kırıtarak gezip dolaşan kadınların çoğu saygınlığını kaybetmiştir. Aynı zamanda kötü nazarlara hedef olmaktan da kurtulamamıştır.
İSLÂMʹA GÖRE KADIN NEDİR, NE DEĞİLDİR?
Önce kadının ne olduğunu belirtmek, sonra da ona yakışanı emretmek gerekir. Kadın bir süs eşyası mıdır, yoksa erkeklerin gönül eğlencesi midir? Şüphesiz kadına bu nazarla bakmak, en hafif tabiriyle ona hakarettir ve saygısızlıktır. Aklı başında, ileriyi gören, toplumdaki yerini ve saygınlığını bilen hiçbir kadın kendini belirtilen çizgiye getirerek alçaltmaz, şunun bunun seks oyuncağı olmaktan nefret edip anneliğine yakışanı yapar.
Kadın, toplumun kopmaz bir parçası, âilenin temel yapısı; huzur, sükûn ve güvenin değişmeyen kaynağı; edep ve terbiyenin, nezaket ve nezahetin simgesidir.
İşte İslâm Dini kadını böyle tanır ve tanıtır; onu bu düzeyde tutmanın en ölçülü kurallarını taşır.
MÜNAFIKLARLA YAHUDİLERE SON UYARI
«Münafıklar, kalplerinde (fitne ve fesat gibi) hastalık bulunanlar ve Medineʹde olmadık fena haberleri yayanlar, eğer bu huylarından vazgeçmezlerse, and olsun ki, seni üzerlerine caydırıcı olarak göndeririz, sonra da Medine’de senin komşuluğunda pek az bir süre kalabilirler. »
Medine’de bir yandan Yahudîler, diğer yandan münafıklar her olayı İslâm ve Hz. Muhammed (A. S. ) aleyhine çevirip yorumluyor; durmadan şehirde kötü haberler, üzücü yalanlar yayıyor ve bir sürü entrikalar çevirip ortalığı karıştırıyorlardı. Kurʹân-ı Kerîm onları üç grupta toplayıp tanıtmaktadır:
1- İçi dışına uymayan ikiyüzlü dönek münafıklar,
2- Kalplerinde İslâm’a karşı besledikleri kin ve intikam duygusunun tedavisi zor bir hastalık halini almasıyla kendilerini İslâm aleyhine frenleyemiyen nankörler,
3- Medine çevresinde ortalığı velveleye vermek için olmadık haberleri uydurup yayan ve Mekke müşrikleriyle gizli görüşmeler yapan Yahudîler..
İkrime’ye göre, kalplerinde hastalık bulunanlar, şehvetperest zinakârlardır. Olmadık haberleri uydurup yayanlar ise, İslâm’a baş kaldıran kabîleleri tenkîle gönderilen müfrezelerin hezimete uğradığını veya öldürüldüklerini uyduran münafıklardır.
Kur’ân-ı Kerîm bu üç gruptan, daha çok İslâm için büyük bir tehlike oluşturacak olan ve her gün birtakım sinsi faaliyetler içinde bulunan Yahudilere dikkatleri çekmekte ve tutumlarından vazgeçmedikleri takdirde yurtlarından kovulacakları tehdîdinde bulunmaktadır. Şüphesiz ki Kur’ân’ın bu tehdidi, onlara karşı son bir ültimatom anlamında idi. Nitekim Yahudîler buna rağmen uslanmadılar ve o yüzden yurtlarından çıkartılıp kovuldular.
ALLAHʹIN UYGULANAGELEN SÜNNETİ
«(Bu, ) Allahʹın daha önceleri de gelip geçenler hakkında uygulanagelen sünnetidir. Ve sen elbette Allahʹın Sünnetiʹnde bir değişiklik bulamazsın. »
İslâmiyetin gelişmesine engel olmaya çalışan iç düşmanların ve özellikle Medine ve çevresinde yaşayan Yahudilerin hakka karşı bu nankörlükleri ve mü’minleri rahatsız eden tutumları sebebiyle Allah’ın lânetine çarpıldıkları; o yüzden dönüş yapmadıkları takdirde öldürülmelerinin mubah sayılacağı açıklandıktan sonra, böyle bir hükmün vakti saati gelince -sünnetullah gereği- mutlaka ineceği haber verilmektedir.
Şüphesiz hakka karşı cephe alıp hem ondan yana görünen, hem de onu içinden çökertmeye yönelik olmadık haberler uyduran, entrikalar çeviren ve bu suretle müʹminleri tedirgin edip kargaşalığa iten iç düşmanlar, uslanmadıkları takdirde, haktan yana olan müʹminlerin onları yurtlarından çıkarıp sürmeleri, değilse imhaları cihetine gitmeleri Allahʹın uygulanagelen sünnetlerinden biridir. O’nun sünneti ve o sünnetin gereği olan hükmü zamanı gelince gerçekleşir. Nitekim Peygamber (A. S. ) bir gün geldi Medine ve çevresindeki Yahudileri yurt dışına sürmek ve Allahʹın sünnetini yerine getirmek zorunda kaldı.
Unutmamak gerekir ki, Sünnetullah’ın uygulanma vakti gelince oluşan sebepler de son kertesine gelip dayanmış olur ve ortam buna hazır duruma gelmiş bulunur. Ahzâb Savaşı’ndan sonra Yahudîler aleyhine oluşan sebepler öylece son kertesine gelmiş bulunuyordu.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, mü’min kadınların dış kıyafeti ve örtünmeleri konu edildi. Sonra da müʹminleri durmadan rahatsız edip fitne ve fesat çıkarmaya çalışan, olmadık haberler yayan münafıklarla, yerli Yahudîler üzerinde durularak, İslâmiyet aleyhine serptikleri fitne ve yalan tohumlarına son vermedikleri takdirde ya yurtlarından kovulacakları, ya da imhâ edilecekleri haber verilerek İlâhî sünnetin gereği bir ültimatom mahiyetinde ilân edilmiş oldu.
Aşağıdaki âyetlerle, sık sık âhiret azâbıyla tehdît edilen inkârcı sapıkların kıyâmet olayının ne zaman meydana geleceğinden sormaları konu ediliyor. Sonra da ilâhî lânete çarpılan o inkârcı sapıklar için âhirette hazırlanan azâp tablosundan bir bölüm tasvîr edilerek İlâhî uyarı yapılıyor.