MEÂLİ:
29- Yalanlayıp durduğunuz şey’e (azâba) doğru yollanın.
30- (Cehennemʹin kara dumanının oluşturduğu) üç kollu gölgeye gidin.
31- O, ne gölgelendiricidir, ne de yükselen alevden korur..
32- Şüphesiz ki, o, saray gibi (büyüklük ve yükseklikte) kıvılcım atar.
33- Sanki o kıvılcımın herbiri sarı renkte birer devedir.
34- (Hakkʹı) yalanlıyanların o gün vay hâline!.
35- Bu, onların nutkunun tutulacağı gündür.
36- Kendilerine izin verilmez ki özür beyân etsinler.
37- (Hakkʹı) yalanlıyanların o gün vay hâline!.
38- Bu, sizleri ve öncekileri toplayıp biraraya getirdiğimiz (Hakkı bâtıldan, doğruyu eğriden, gerçeği yalandan) ayırd eden hüküm günüdür.
39- O halde eğer bir hile ve düzeniniz varsa, o hileyi hemen bana karşı uygulayın!.
40- (Hakkʹı) yalanlıyanların o gün vay hâline!
NÎMET ÜZERİNDE KUDRET FIRÇASINI GÖREMEYEN KÖRLER
Yalanlayıp durduğunuz şeye (azaba) doğru yollanın. (Cehennem’in kara dumanının oluşturduğu) üç kollu gölgeye girin.. »
Kendi bedeninde ve mevcut organlarında ilâhî kalemin çizgilerini, sunulan bunca nîmetler üzerinde kudret fırçasının rengini göremeyen inkârcı nankörlere, bu gaflet ve dalâletlerine uygun azap hazırlanmıştır. Zira küfür kişinin hem kalbini, hem vicdanını, hem de ruhunu karartır ve âhirette hazırlanan ceza da böylesine üç karanlık dumanla onları çepeçevre sarar. Nitekim konumuzu oluşturan âyetlerle bu ceza türü dört madde halinde açıklanmaktadır:
1- Dünya hayatında iken durmadan yalanlayıp inkâr ettikleri azaba doğru sevkedilirler.
2- Cehennem’in üç çatallı boğucu ve bunaltıcı siyah dumanının havasına sokulurlar.
3- İşte o gün nutukları tutulur, konuşma mecalleri kalmaz ve çaresizlik içinde kıvranıp ümitlerini yitirirler.
4- Hakkın bâtıldan, doğrunun eğriden, mü’minin kâfirden en sağlıklı ve kesin biçimde ayırt edildiği bir günün ciddiyet ve dehşetiyle yüzyüze gelirler. Artık ne yalanlama, ne de inkâr ve inat kalır..
Çünkü bunlar dünya hayatları boyunca küfür ve tuğyanın manevi ateşi ve o ateşten yükselen kara boğucu dumanın içinde kalıp hakkı bâtıldan, doğruyu eğriden ayırt etme basîretlerini kaybetmişlerdi. O bakımdan âhirette verilecek ceza onların bu tutum ve ameline son derece uygun bir manzara arzeder. Bu durumda ne hilenin, ne kurnazlığın, ne düzenbazlığın, ne de zekâ oyunlarının âhiret alanında yeri ve anlamı vardır. Hüküm bütünüyle Allah’a aittir.
ÜÇ ÇATALLI DUMAN
Cehennem ateşi tasvîr edilerek onun yanış ve yükselişi hakkında üç maddelik bir bilgi veriliyor:
1- Koyu gölgeyi andıran üç çatallı bir duman,
2- Muhteşem saray, kale ve benzeri şeyler büyüklüğünde ateş parçaları ve o nisbette yükselen kıvılcımlar.
3- Sürüler halinde birbirini izleyen kızıl develer misali renk renk yükselen ateş şerareleri..
Diğer bir yoruma göre: Üç çatallı kara duman, üç ilâh iddiasında bulunan ve bu yüzden İsa Peygamber’in (A. S. ) teblîğ ettiği «Tevhîd İnancı»ndan sapan Hıristiyanların akidesine uygun bir azap şeklini yansıtır. Dünyada üç ilâh inancını ferahlatıcı ve kurtarıcı bir sistem sayıp körükörüne kendileri gibi fânileri ilâhlaştıranları âhirette boğucu, bunaltıcı bir duman beklemektedir.
İnsan eliyle şekillendirilen taşlara, heykellere ilâh diye tapanlara da, alev alev yükselen kale büyüklüğünde kıvılcımlar atan bir ateş hazırlanmıştır.
Cenâb-ı Hak böyle bir tasvîrle, yaşamakta olan insanlara Cehennem ateşi, diğer bir anlatımla oranın yakıtı hakkında ip ucu vermekte ve meraklılar için düşündürücü anlamda üç madde sıralamaktadır. Artık vay yalancı sapıkların haline!.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, dünya hayatını amacından saptırıp İlâhî kudret fırçasının rengini, ezelî kalemin çizgisini göremeyip inkâr ve sapıklık içinde ömrünü berbat edenlere hazırlanan azabın türü üç madde halinde tasvîr edildi.
Aşağıdaki âyetlerle, hilkatinin hikmetini idrâk ederek ömrünü İlâhî nizama göre değerlendiren takvâ sâhibi müʹminlere âhirette hazırlanan sonsuz nîmetler üç madde halinde işlenerek ferahlatıcı bilgiler veriliyor. Arkasından, Kur’ânʹa inanmayıp Hakk’a ibâdet etmiyen nankörlerin birkaç günlük dünya hayatına bağlanıp sonsuzluk arzeden nîmetlerden nasıl uzak kaldıklarına değinilerek yönlendirici bilgi veriliyor.