MEÂLİ:
21- Âdʹın kardeşini (Hûd Peygamberi) an. Hani o Ahkâfʹda milletini uyarmıştı. Gerçekten ondan önce de, sonra da birçok uyarıcılar gelip geçmiştir. O, «Ancak Allahʹa kulluk edip tapın. Şüphesiz ki size karşı büyük bir günün azâbından korkarım» demişti.
22- Onlar da: «Sen bizi tanrılarımızdan döndürmek için mi geldin? Eğer doğrulardan isen, tehdîd edip durduğun azâbı getir» dediler.
23- O, «Buna ait bilgi ancak Allahʹın yanındadır; ben, sadece benimle gönderilen şeyi size teblîğ ediyorum. Ne var ki, sizi câhillik edip duran bir millet olarak görüyorum» dedi.
24- Onlar, vâdilerine doğru enine yayılıp gelen bir bulut görünce, «bu bize yağmur yağdıracak bir buluttur» dediler. O, «Hayır, o sizin acele istediğiniz şeydir; içinde elem verici azâbı taşıyan bir rüzgârdır;
25- Rabbinin emriyle her şeyi yıkıp yerle bir eder» dedi. Çok geçmeden meskenlerinin (kalıntılarından) başka bir şey görünmez oldu. İşte biz, suçlu günahkâr milletleri böyle cezâlandırırız.
26- And olsun ki, biz onları, sizi yerleştirmediğimiz yerlere yerleştir miş, kendilerine kulaklar, gözler, gönüller vermiştik; fakat ne kulakları, ne gözleri, ne de gönülleri onlara bir yarar sağlamadı. Çünkü Allahʹın âyetlerini bile bile inâtla inkâr ediyorlardı. Alaya alıp eğlendikleri şeyler onları kuşattı.
27- And olsun ki, çevrenizdeki kasabalardan bir çoğunu yok ettik; dönerler diye âyetleri bir bir açıkladık.
28- Allahʹı bırakıp da Allahʹa yaklaşmak için edindikleri tanrılar onlara yardım etselerdi ya.. Hayır, bilâkis ortadan kaybolup uzaklaşırlar. Ve işte bu onların yalanlarıdır ve uydurup durdukları şeylerdir.
İLGİLİ HADİSLER
Hz. Âişe Vâlidemiz (R. A. ) dan yapılan rivâyette, adı geçen şöyle bildiriyor:
«Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz havada bulut veya rüzgar görünce, bu olayın (Ona tesiri) yüzündeki ifadeden anlaşılırdı. Bunun üzerine: «Ey Allah’ın Resûlü! İnsanlar bulut görünce, onda yağmur var umuduyla sevinirler. Siz ise bu olaya bakınca, hoşlanmadığınız yüzünüzden belli oluyor? » dedim. Efendimiz bana şöyle buyurdu: «Ya Âişe! Onda bir azap bulunmadığından emin değilim. Çünkü bir kavim rüzgâr ile azaba uğratılmış; bir kavim de gelen azâbı görmüş, ama «bu bize yağmur yağdıracak bir buluttur» demiştir. (Buharî/tefsîr: 2/96- Müslim/istiska’: 14, 16- Ebû Dâvud/edeb: 104- Müsned-i Ahmed: 6/66)
Yine Hz. Âişe (R. A. ) anlatıyor:
«Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz ufukta bir bulut parçası görünce, işini bırakır ve şöyle duâ ederdi: «Allahım, bundaki şerden, kötülükten sana sığınırım. »
Bulut açılıp dağılınca, Allahʹa hamd ederdi. Yağmura dönüşünce de şöyle derdi: «Allahım, bunu yararlı bir yağmur eyle. » (Müsned-i Ahmed: 6/190, 223)
ÂD KAVMİNİN YOK EDİLMESİ MİSAL VERİLİYOR
«Âdʹın kardeşini (Hûd Peygamberi) an. Hani O, Ahkâfʹda milletini uyarmıştı.. »
Kur’ân müstesnâ uslûbuyla, önce Allah’ın varlığına, birliğine delâlet eden belgeleri getirerek inkârcı sapıkları, saplandıkları ön yargılarından kurtarmayı amaçlamaktadır. Sonra da onların akıllarına ışık tutup ana fikir vermekte ve arkasından küfürde inat vb ısrar edenleri elîm bir azâp ile tehdît etmektedir. Mü’minleri ise, bu uyarıdan hemen sonra müjdelemekte ve onlar için hazırlanan sonsuz nimetlere dikkat çekmektedir. Bunu müteakip İlâhî hışma uğrayıp haritadan silinen azgın inkârcı kavimleri misal vermek suretiyle tarihin tekerrür edeceğine işârette bulunmaktadır.
Konumuzu oluşturan âyetlerde ise, Hûd Peygamber’le (A. S. ) kendi kavmi arasında geçen teblîğ, irşat ve tartışmanın, uyarı ve ikazın yedi önemli safhası işlenirken, Mekkeli putperestlerin de aynı paralelde bulunduklarına değinilir ve küfrün hemen her dönem ve çağda aynı şarlatanlık ve azgınlığı sergilediğine atıf yapılır.
Kıssayla ilgili yedi önemli safha:
1- Hûd Peygamber de (A. S. ), Hz. Muhammed (A. S. ) gibi, kendi kavminden bir kişi idi. Cenâb-ı Hak, buyruklarını kullarına teblîğ için Onu seçip görevlendirmiş; böylece tanımıyacakları bir yabancıyı bu hizmetle onlara göndermemiştir.
Âd Kavmi, Umman ile Dehraman, diğer bir tesbite göre, Umman ile Mehre arasındaki Ahkâf adıyla bilinen bir vadide eyleşirlerdi. Kur’ân, «Ahkaf» ismini anarak bu vadinin coğrafi yapısının; kumsal ve eğri tepelerle, engebeli bir araziyle oluştuğunu bildiriyor. Ayrıca bu vâdiye daha önce de birçok uyarıcı peygamberin gönderildiğini açıklayarak, Ahkâfʹın tarihinin hayli gerilere uzandığını dolaylı şekilde anlatıyor.
2- Âd Kavmi de Mekkeliler gibi putlara taparlardı. Hûd Peygamber, onları Allahʹın varlığını ve birliğini tasdîke dâvet etti. Ne var ki, onlar bu rahmete kalplerini açmadıkları gibi, büsbütün azgınlık ve küfürlerini artırdılar. Hûd Peygamber onları büyük bir günü, yani ya dünyada onlara gelecek olan azâbı, ya da âhirette hazırlanan sonsuz azabı haber vererek gereken uyarısını yaptı.
Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz de inen tehdît âyetleriyle, Mekkeli müşrikleri böyle bir azâba karşı uyararak tarihin tekerrür edeceğini hatırlatmış bulunuyordu.
3- Âd Kavmi, tehdît edildikleri azâbın hemen inmesini istediler. Mekkeli müşrikler de öyle.. Günümüzün inkârcı maddecileri de âhireti, ikinci hayatı alay konusu edinerek Hakkʹa karşı küstahlıkta bulunmaktadırlar.
4- İnkârcı ve ahlâksız kavim ve milletleri te’dip eden veya haritadan silen ilâhî hükmün geliş saati bilinmez. Ancak Allah onu dilediğine önceden bildirir ve azap rahmete dönüşsün diye, inecek azaptan önce birtakım alâmetler ortaya çıkartır.
5- Peygamberin görevi, ilâhî azabı getirmek değil, O’nun buyruklarını kusursuz teblîğ etmektir. Hûd Peygamberʹe de görevin bu inceliği bildirilmiştir.
6- Küfrün, sapıklığın ve haksızlığın temelinde cehâlet, şartlanma, inat, gurur ve bencillik yatmaktadır. Hûd Peygamber de kavmini aynı şeylere nisbet ederek uyarısını tamamlamıştır.
7- Sonunda ilâhî emir ve hüküm inmiş ve bir türlü hakkı kabul etmeyen Âd Kavmi yerle bir edilmiştir.
Ancak unutmamak gerekir ki, inen emir ve hükmün çok değişik tecelli ve tezahürleri vardır: Âd Kavmi şiddetli kasırgayla, Lût Kavmi yanardağın harekete geçmesiyle, Nuh Kavmi tufan ile yok edilmişlerdir.
ÂD KAVMİNE SAĞLANAN İMKÂNLAR
«And olsun ki, biz onları, sizi yerleştirmediğimiz yerlere yerleştirmiş; kendilerine kulaklar, gözler, gönüller vermiştik.. »
Kur’ân-ı Kerîm’in bu ve diğer sûrelerdeki beyânına göre, Âd Kavmi, verimli topraklar üzerinde birçok imkânlara ve Mekkeli’lerin nâil olamadıkları nice nîmetlere sahip bulunuyordu. Kendilerine has bir medeniyet kurmuşlardı. Zira ayakta duran kalıntılarının az-çok buna delâlet ettiği rivâyetler arasında geçmektedir. Ne var ki, onlar, kulaklarını, gözlerini ve kalplerini olduğu gibi maddeye çevirip «ilâh» kavramını da maddeye yöneltip şekillendirmişlerdi. Oysa sözü edilen üç önemli organ, gerçeği arayıp bulmaları için Allah’ın birer emaneti olarak bulunuyordu.
Diyebiliriz ki, Âd Kavmi de, Mekkeli müşrikler de, günümüzde yaşayan maddeci dinsizler de Cenâb-ı Hakk’ın bu emânetlerini amaçlarının dışında kullanıp hilkatin hikmetine ters bir hayat düzeni kurmuşlardır.
Bu üç organı asıl amacından saptıran sebepler neler olabilir?
Kulak, göz ve kalp birbirini tamamlayan üç organdır. Bunların üçü de, varlık âleminde Cenâb-ı Hakkʹın kudret tezgâhında şekillendirilip ortaya konulan eserlerde o kudretin izlerini tesbit edip görmekle yükümlüdür. Onları amaç ve hikmetlerinin dışında kullanıp İlâhî kudrete inanmayanların, sonlarının ne olduğunu Kur’ân haber vermekte ve geriye kalan harabeleri, Kurʹân’ın beyanını doğrulamaktadır.
Cenâb-ı Hak onlarla ilgili hazin âkibeti şöyle tasvîr buyurmaktadır: «Fakat ne kulakları, ne gözleri, ne de gönülleri onlara bir yarar sağlamadı. Çünkü Allahʹın âyetlerini bile bile inatla inkâr ediyorlardı. Alaya alıp eğlendikleri şeyler onları kuşattı. »
ÇEVRE KASABALARIN İBRETLİ SONUÇLARI
«And olsun ki, çevrenizdeki kasabalardan bir çoğunu yok ettik; dönerler diye âyetleri bir bir açıkladık. »
Âd, Semûd, Medyen, Ashab-ı Ress ve benzerleri Mekke çevresinde, Hicaz bölgesinde yer alan kavimlerdi. Çoğunun kalıntıları, onların geçmişinden haber veriyor, gelip geçen yolcu ve seyyahlara uyarı seslenişinde bulunuyordu.
Hicaz ile Filistin, Hicaz ile Umman, Hicaz ile Hicr arasında seyahat edenlerin çoğu sözü edilen harabelere katılaşmış kalp, perdelenmiş gözle bakıp geçiyorlardı.
Mekkeli’lerin de, diğer inkarcı maddecilerin de dikkatleri bu tarihî kalıntılara çekilerek, ölmeden önce Hakk’ın kudret sesini ve değişmeyen hükmünü idrâk etmeleri isteniliyor.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, Âd Kavmi’nin hakkı yalanlayıp inkâr ve haksızlıkta ısrar etmeleri, yönlendirici misal olarak verildi. Mekke çevresindeki tarihî kalıntılara dikkatler çekilerek, benzeri inanç ve tutumların benzeri hükümlerin inmesine neden olacağı bir defa daha hatırlatıldı.
Aşağıdaki âyetlerle, cinlerden bir grubun gelip Kur’ân dinlemesi ve İlâhî dâvetin azameti karşısında doğruyu görüp anlaması, sonra da imân edip kendi cinslerine bu hakikati teblîğe çalışması konu edilmekte ve böylece, cinlerden çok üstün yaratılan insanlardan çoğunun, hâlâ Hakkʹın ışığına gözlerini kapalı tutmaları hayretle karşılanmaktadır. Arkasından insanoğlunun aklını harekete geçirmek için göklerin ve yerin yaratılması delil gösteriliyor ve Âhiret Âlemi’nden uyarıcı ve düşündürücü bir tablo gözler önüne konuluyor.