MEÂLİ:
17- Kahrolası (inkârcı azgın) insan ne de nankördür!.
18- Allah onu hangi şeyden yaratmıştır?
19- Nutfe (sperma)dan yaratmış da (en güzel biçimde) takdîr etmiştir.
20- Sonra da (yaşayıp geçinme, anlayıp inanma) yolunu ona kolaylaştırmıştır.
21- Sonra onu öldürüp kabre koymuştur.
22- Sonra dilediği zaman onu diriltip kaldırır.
İLGİLİ HADÎSLER
«Toprak insanoğlunun her şeyini yeyip tüketir; ancak kuyruk sokumundaki (bilyamsı) kemiği değil. »
Bunun üzerine soruldu: «Kuyruk sokumundaki kemik nedir? » Cevap verdi: «Hardal tanesi gibidir ki, ondan neşʹet ettirilip (yaratılacaksınız). » (Buharî/tefsîr: 3/39, 1/78- Müslim/fiten: 141, 143- Ebû Dâvud/sünnet: 22-Nesâî/cenâiz: 117- İbn Mâce/zühd: 32- Taberânî/cenâiz: 49- Ahmed: 2/322. 428, 499-3/28)
Aynı hadîs bazı değişik lâfızlarla da rivâyet edilmiştir. Onlardan biri de şöyledir: «İnsanın her şeyi çürür, ancak kuyruk sokumundaki kemik çürümez. (İnsan tekrar) ondan yaratılır ve hilkat ondan oluşup terekküp eder. »
Açıklama:
Kuyruk sokumundaki bilyamsı küçücük kemik, bir bakıma insanın nüvesini teşkîl etmekte ve onun mikro modelini taşımaktadır. Ancak bu kemik toprakta çürümese bile, ateşte yanıp kül olabilmektedir. Bu durumda insan tekrar ondan nasıl oluşturulup yaratılacaktır? Aslında o kemikteki mikro model kaybolmamaktadır. Belki ışın veya havaya dönüşerek varlığını sürdürebilmektedir. Şüphesiz ondaki sırrın hakikat ve mahiyetini bugünkü bilgi ve tecrübelerimizle bilmemiz mümkün değildir. Ama Resûlüllâh (A. S. )ın sahîh hadîsine inanıyoruz.
İNSAN ÇOK NANKÖRDÜR
«Kahrolası (inkârcı azgın) insan ne de nankördür! »
Bu genel anlamda bir kural değildir. Ama insanın mayasında biraz da nankörlük karışımı vardır. İmân ve irfan tezgâhında şekillenmiyenler bu karışımın belirgin hale gelmesiyle Rablarına karşı nankörlük ederler.
Gerçekten insanın ruhî ve bedenî yapısı her yanıyla ve tezahürüyle yüce bir kudretin, eşsiz ve benzersiz bir yaratanın varlığına ve birliğine delâlet etmektedir. Kurulan vücut mekanizması, en hassas elektronik cihazın da ötesinde ve üstünde kıyas kabul etmez bir maharetle çalışmakta ve kendi kendini onarmaktadır. Her gün insan vücudu ölen milyonlarca hücrenin yerine yenilerini imal edip sevketmekte; açılan bir yarayı kapamak için hücre sevkiyatı aralıksız devam etmektedir. Diğer yandan yapısı aynı kimyevî maddelerden oluşan hücrelerin yüklendikleri proğram ise çok değişiktir. Kimi kalbe, kimi beyne, kimi tırnağa, kimi ciğerlere gönderilmektedir. Her biri yüklendiği proğram gereği, yapılacak olanı kusursuz yerine getirmekte ve en küçük bir yanlışlığa meydan vermemektedir.
Soğuk bir mevsimde ısı derecesi sıfırın altında bile olsa, burnumuzdan aldığımız soğuk hava henüz ciğerimize ulaşmadan + 35, 36 dereceye yükselmekte ve bu ameliye sürüp gitmektedir. Burundan geçip mukusları aşıncaya kadar insan vücudunun ısısıyla aynı dereceye yükselen hava, ciğerimize bir zarar vermemekte ve arzulanan hizmeti yerine getirmektedir.
Verdiğimiz birkaç misal acaba tesadüflerin oluşturduğu bir düzenleme midir? Bu mümkün müdür? İşte insan kendi hılkatındaki bu mükemmel işleyişe baktığı ve Cenâb-ı Hakkʹın yüksek sanatının eşsizliğini kendi vücut yapısında gördüğü ve organların çalışma sistemindeki inceliği idrâk ettiği nisbette O sonsuz ve sınırsız yüce kudreti tanıyabilir. Tanıdıkça da kendi mahviyet ve aczini müşahede etme seviyesine gelir. Böylece inkâr ve nankörlük yurdundan, imân ve şükür iklimine sürʹatle geçerek Hakkʹa kul olma bahtiyarlığına erişir. Kendindeki ezelî kalem çizgisini, kudret fırçasının rengini göremiyen, anlayamayan kimse ise, Allah’ı bilip tanımaz. O’nu tanımayınca da aşırı nankörlük kaftanına bürünerek gününü gün etmeye çalışır.
Onun için konumuzu oluşturan âyette insanoğlunun şu beş harikayı anlayıp kavraması, hikmetine nüfuz edip inanması istenmektedir:
1- Nutfeden yaratılması,
2- Biyolojik, fizyolojik ve kimyasal kanunlar düzeyinde tekâmül edip ana rahminde insan şekline girmesi,
3- Yaşayıp geçinmesinin, anlayıp inanmasının bütün yollarının açık tutularak kolaylaştırılması,
4- Ölüp toprağa intikal etmesi,
5- Günü gelince diriltilip ikinci hayata kaldırılması..
Birinci maddede, erkeğin cinsiyet hücresiyle kadının yumurta hücresinin birleşmesi ve kaynaşan hücrelerin ana rahminde tutunarak akıl üstü bir maharet ve enerjiyle yeni bir canlı meydana getirinceye kadar binlerce defa bölünmesi ve öylece çoğalması söz konusudur.
İkinci madde ile, döllenmiş yumurtanın gelişmeye yüz tutmasına, 40- 45 günde insan şekline girmesine işâret ediliyor.. Hücrelerin bir misline katlanıp çoğalmasıyla spermanın özüne ve kadının yumurta hücresine, -hilkat kanunu gereği- çizilen insan modeli böylece belirginleşiyor. Tıpkı toprağa atılan tohumun hücresine nakşedilen kocaman ağacın en küçük modelinin şartları ve ortamı müsait bulunca çatlayarak filizlenmeye yönelmesi gibi..
Üçüncü maddede, yerkürenin insanoğlunun yaşamasına uygun bütün şartları ve imkânları kendinde taşıyarak yaratıldığına işâret ediliyor.
Su, toprak, hava, güneş ve yeraltı ile yerüstü kaynaklarının biraraya getirilmesiyle insan hayatına elverişli ortam doğuyor.
Aynı zamanda herşeyi yaratan Allah’ı anlayıp tanımak için her türlü imkân seferber edilmiş ve insana bunun için birtakım yetenekler verilmiştir.
Dördüncü ve beşinci maddelerde, insan bedeninin dünyadaki mevcut ortam ve şartlara göre yaratıldığı; âhiret âlemindeki hayat şartları tamamen değişik olduğu için, ruhunun girip yerleştiği bu ilk bedenle âhirette yaşama şansının bulunmadığı hatırlatılıyor. O bakımdan dünyaya ait bedenin ölmek suretiyle o değişme gününe hazırlanmasının gereğine işâret ediliyor.
İşte bu da ezelde düzenlenip insandan yana hazırlanmış bir kanundur ki, şaşması, hatâ yapması veya gecikmesi söz konusu değildir. Bizi, hiçbir misal ve modelimiz yokken yaratan Cenâb-ı Hak, misalimiz ortada dururken ikinci hayata diriltip kaldıramaz mı? Bedenimizi oluşturan elementleri harekete geçirip onu oluşturamaz mı? İç ve dış organlarımızdaki tenasüp ve oluşma özellikleri her yanıyla Allahʹın yaratmadaki eşsizliğini göstermiyor mu? Bütün bunlar ortada dururken ve her biri O’nun varlığının şâhidi bulunurken inkâra sapmanın, nankörlük etmenin mâkul bir yanı var mıdır? Hem Cenâb-ı Hakkʹın varlığını ve birliğini isbât eden binlerce delil ve belge gözlerimizin önünde bulunduğu halde, Oʹnun yokluğuna delâlet eden hiçbir delil ve belge yokken, Oʹnu inkâr etmenin anlamı ne olabilir?
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, insanoğlunun her iki hayatını aydınlığa kavuşturacak olan Kur’ân’a ilgisiz ve bilgisiz kalmak, nankörlüğün tâ kendisi; İlâhî hitaptaki mutlak anlamda mutluluk vaadeden gerçeği anlamamak veya ona kulak tıkamak en aşağı derecedeki gafletin belirtisi olduğuna değinildi. Arkasından akla malzeme vermek için insanın yaratılışındaki safhalardan birkaçına temas edilerek yol gösterildi.
Aşağıdaki âyetlerle, insanoğlunun İlâhî emirleri lâyıkıyla yerine getiremediği konu ediliyor. Arkasından ona verilen nîmetlerden sekiz kadarı üzerinde durularak vicdanlara sesleniliyor.