MEÂLİ:
12- And olsun ki, insanı süzülmüş bir çamurdan yarattık.
13- Sonra onu sağlamca, durup dinlenecek bir yerde nutfe haline getirdik.
14- Sonra o nutfeyi kan pıhtısı durumuna getirdik. Kan pıhtısını ise çiğnenmiş bir et parçasına dönüştürdük. O çiğnenmiş etten de kemikler yarattık; kemiklere et giydirdik. Sonra onu bambaşka bir yaratık yaptık. Yaratanların en güzeli olan Allah ne yücedir, ne mukaddestir!
15- Sonra bunun ardından siz elbette ölürsünüz.
16- Sonra da şüphesiz ki siz Kıyâmet günü dirilip kaldırılacaksınız.
İLGİLİ HADÎSLER
«Şüphesiz ki Allah (c. c. ) Ademʹi, yeryüzünün her tarafından aldığı bir avuç topraktan yaratmıştır. O sebeple insanlar yeryüzünün (rengine göre) oluşmuşlardır: Kimi kızıl, kimi beyaz, kimi siyah renkte; kimi de bu renkler arasında bir renktedir. Kimi murdar, kimi temiz, kimi de bu ikisi arası nitelikte bulunuyor. » (Ebû Dâvud/sünnet: 16- Tirmizî/tefsîr: 2/7, 5/49- Taberânî/kader: 2- Ahmed: 1/251, 299, 371- 4/186-6/441)
İbn Abbas’a (R. A. ) göre: «Bir çiğnem etten de kemik yarattık» cümlesi, «kuyruk sokumundaki küçücük kemiği yarattık» şeklinde yorumlanabilir. Nitekim Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz şöyle buyurmuştur: «Ademoğlunun bedeninin tamamı çürür, ancak kuyruk sokumundaki a c b (hardal tanesi kadar küçük kemik) çürümez. İnsan ondan yaratılmıştır ve yine ondan oluşturulacaktır. » (Buharî/tefsîr/39, 78- Müslim/fiten: 141, 143- Ebû Dâvud/sünnet: 22- Nesâî/cenâiz: 117- İbn Mâce/zühd: 32- Taberânî/cenâiz: 49- Ahmed: 2/322, 428- 3/28)
«Şüphesiz sizden her birinizin yaratılışı, ana rahminde kırk günde oluşur. Sonra bir o kadar (süre içinde) kan pıhtısı halinde kalır. Sonra bir o kadar (süre içinde) et parçası haline gelir. Sonra da Allah meleği ona gönderir de o melek ona (insanî) ruhu üfler ve dört şeyi (yazmakla) emrolunur: Rızkı, eceli, ameli ve âsi bir bedbaht mı, yoksa itaatli bir mutlu mu olacağı (yazılır).
Kendisinden başka ilâh olmayan Yüce Kudrete yemin ederim ki, sizden biriniz cennet ehlinin amelini işler de onunla cennet arasında iki karışlık bir mesafe kalır, (derken) kitap (yazılı kader) onun önüne geçer de cehennem ehlinin ameliyle (ömrü) bitip noktalanır. Ve sizden biriniz cehennem ehlinin amelini işler de onunla cehennem arasında iki karış (bir mesafe) kalır, derken kitap (yazılı kader) önüne geçer de ömrünü cennet ehlinin ameliyle sonuçlandırıp noktalar ve öylece cennete girer. » (Buharî/tevhîd: 28, enbiyâ: 1, bed-i halk: 6- Müslim/kader: 16- Tirmizî/kader: 4- İbn Mâce/mukaddeme: 10)
Açıklama:
Hadîste geçen «yazılı kader»den maksat, Cenâb-ı Hakkʹın ezelî ilminin çok önceden her kişinin dünya hayatında nasıl bir yol izleyeceğini ve ne gibi amellerde bulunacağını tesbit edip yazmasıdır. Oʹnun ilmi yanılmayacağına göre, tesbit ettikleri de aynen cereyan edecektir.
Böylece İlâhî ilmin malûmata tabi olduğunu, iyilik veya kötülüğe bir itmenin, zorlamanın söz konusu olmadığı kesinlik kazanıyor.
SÜZÜLMÜŞ ÇAMURDAN YARATILMA
«And olsun ki insanı süzülmüş bir çamurdan yarattık. »
İlk insan Adem’in topraktan yaratıldığı açıklanırken, bu konuda altı değişik bilgi verilerek yeterli malzeme sunulmuştur. Bunlar: Toprak, çamur, kuruyup sertleşerek tın-tın ses veren balçık, pişmedik kuru balçık, yapışkan çamur ve süzülmüş çamur olarak ifade edilmektedir. (Bilgi için bak: Al-i İmrân Sûresi: 59, En’âm Sûresi: 2, Secde Sûresi: 7, Kehf Sûresi: 27, Rum Sûresi: 20, Fâtır Sûresi: 11, Gâfir Sûresi: 63, Hac Sûresi: 5, Hicr Sûresi: 26, Saffat Sûresi: 11, Rahman Sûresi: 14. âyetlerin tefsiri)
Mü’minûn Sûresinde ise, Allah’a dosdoğru imân edenlerin özelliklerinden altı tanesi belirtildikten sonra Allah’ın yüce kudretini bir defa daha hatırlamamız bakımından ilk insanın süzülmüş, lüzumsuz kısmı atılarak özü kalmış bir çamurdan yaratıldığına dikkatler çekiliyor.
Böylece Cenâb-ı Hak insanın yaratılması konusunda iki ayrı kanunun mevcudiyetine işârette bulunarak bilimsel araştırma yapanlara temel bilgi, hareket noktası veriyor:
1- İlk insanın, bugün bizim bildiğimiz biyolojik kanunlarla değil, kimyasal olarak belli elementlerin bir araya getirilip oluşturulmasıyla vücut bulduğu ve ona canlılık vasfını veren, biri hayvanî, diğeri İnsanî olmak üzere iki ayrı ruhun yerleştirildiği, ilgili hadîsten anlaşılıyor.
2- Adem (A. S. ) ve sonra da Havva vücut bulduktan sonra bizim bildiğimiz biyolojik kanunlar konularak insan neslinin yaratılma proğramı ortaya çıkıyor. İlk insanın balçıktan yaratıldığı gibi, onun neslinin de bir bakıma topraktan yaratılmakta olduğu, yani menşeʹinin toprak olduğu anlaşılıyor. Çünkü topraktan elde edilen ürünlerin insanlar tarafından yenilmesiyle erkeklerde sperma, kadınlarda yumurta meydana geliyor ve bunların birleşmesiyle tedrici şekilde cenin oluşuyor.
Ayrıca Cenâb-ı Hak, ilgili âyetlerle dört önemli safhayı açıklayarak anatomik yoldan hem kendi kudretini izhar ediyor, hem de ilim adamlarına ana fikir veriyor:
1- Ana rahmine intikal edip yumurtayla birleşen spermanın, geometrik olarak çoğalması neticesinde kan pıhtısı görünümü alması,
2- Üzerinden bir süre geçtikten sonra et parçası şekline girmesi,
3- Yine belli bir süre geçtikten sonra kemiklerin oluşması, •
4- Ve böylece ceninin çok sağlam bir karargâhta gelişmesi..
Anlaşıldığı gibi, insanlar henüz ana rahminde oluşan ceninin geçirdiği bu safhaları bilmezken, Kur’ân bin dört yüz yıl önce hem bu safhaları günümüzde gelişen bilimsel araştırma ve tesbitlere uygun olarak belirtmiş, hem de ana rahminin anatomik yapısına dikkatleri çekerek orada oluşan ceninin korunması için mükemmel bir sistem oluşturulduğuna atıfta bulunmuştur. Nitekim Zümer Sûresi’nde ana rahminin anatomik yapısı hakkında temel bilgi verirken, orayı üç ayrı karanlık tabaka olarak vasıflandırmaktadır. (Geniş bilgi için bak: Zümer Sûresi: 6. âyetin tefsiri)
İnsanı bunca düzenli safhalardan geçirip çok mükemmel ve değişmez kanunlarla yaratan Allah, onun için bir de ölüm ve sonra da tekrar dirim kanunları koymuştur. Sırası gelince, bu kanunlar hükmünü yürütür ve hiçbir aksaklık da söz konusu olamaz.
OLUŞAN ET PARÇASINDAKİ GELİŞME SAFHALARI
Yapılan bilimsel araştırma ve tesbitlere göre: Rahim yolu içinde aşılanan yumurta hemen bölünmeye başlar, rahim yolu kaslarının kasılmasıyla 8 gün içinde rahme ulaşır. Rahmin iç tabakası olgunlaşmış, kalınlaşmıştır ve artık yumurtanın tutunmasını beklemektedir. Kur’ânʹın tabiriyle «sağlam bir karargâh» haline gelmiştir.
Döllenmiş yumurtaya, gelişmeye yüztuttuğu andan sonra «oğulcuk» eski tabirle «rüşeym» denir; etene yolu ile annesinden kan almaya, bu kan kendi damarlarında dolaşmaya başladıktan sonra da «dölüt» yani «cenin» diye anılır. Böylece iki ayda iki santimetre olan ceninde nasıl damarlar oluşup kan dolaşımı meydana geliyorsa, öylece kıkırdak şeklinde kemikler de oluşmaya başlar ve yavaş yavaş Kur’ân’ın tabiriyle oluşan kemiklere et giydirilir, yani etle kemik birlikte gelişerek düzen ve ölçüsü doğrultusunda bütünleşir. Derken ilk oluşmasına nisbetle bambaşka bir yaratık meydana gelir.
YARATANLARIN EN GÜZELİ OLAN ALLAH
«Yaratanların en güzeli olan Allah ne yücedir, ne mukaddestir! »
«Halk»ın Türkçe çevirisi olan «yaratmak» birkaç manaya delâlet eder:
a) Doğru takdîr,
b) Aslı, mayası olmaksızın bir şeyi var kılıp ortaya çıkartmak, (Yerin vb göklerin yaratılması, insanın nutfe ve yumurtadan oluşması gibi),
c) Bir şeyi diğer bir şeyden icat etmek (insanların ilk insan Adem (A. S. )dan yaratılması gibi).. (Mu’cemu Müfredat-i Elfazi’l-Kur’ân: halk maddesi)
İkinci manadaki «halk» yani yaratma, sadece Allah’a mahsustur. Birinci ve üçüncü manâlardaki «halk» ise, hem Allah, hem de insanlardan icat etme yeteneğini ortaya koyanlar hakkında kullanılır. Şüphesiz ki, Cenâb-ı Hak «yaratma»nın her üç yönüyle de en güzel yaratandır.
Yorum:
Sülâle: Bir şeyden süzülüp çıkan şey demektir. Bazan da bir şeyin özüne, mayasına «sülâle» denilir. Sütün üstünde oluşan kaymak bu cümledendir. Ayrıca kılı yağdan, kılıcı kınından çekip çıkarma hakkında da bu kelime kullanılmıştır. Evlât ve torunlara da «sülâle» denilmesi, baba ve dedelerinden süzülüp meydana geldiklerinden dolayıdır. (Kamus Tercemesi: sell maddesi)
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, insana, aklını harekete geçirip hakkı ve doğruyu araştırıp bulabilmesi için, biyolojik ve anatomik anlamda temel bilgiler verildi. Böylece öldükten sonra ikinci bir hayata döndürüleceğimizin İlâhî kudrete göre, güç bir iş olmadığına işâret edildi.
Aşağıdaki âyetlerle, yine İlâhî kudrete delâlet eden altı kadar belgeye yer veriliyor ve böylece mevcut mutlak nizamda hâkim olan İlâhî tasarrufa dikkatler çekiliyor. Sonra da Allah hakkında çok iyi düşünmemiz ilham ediliyor.