MEÂLİ:
5- Onlara, «gelin de Allahʹın Peygamberi sizin için bağışlanma dilesin» denilince, başlarını çevirirler, büyüklük taslayarak yüzlerini döndürdüklerini görürsün.
6- Onlar için bağışlanma dilesen de, bağışlanma dilemesen de kendilerine göre birdir, farketmez. Allah elbette onları bağışlamıyacaktır. Şüphesiz ki Allah, İlâhî sınırı aşan sapıkları doğru yola eriştirmez.
7- Bunlar o kimselerdir ki, «Allahʹın Peygamberiʹnin yanında bulunanlara (yardım olarak) harcama yapmayın ki dağılıp gitsinler» derler. Göklerin ve yerin hazîneleri Allahʹındır. Fakat ikiyüzlü dönekler (bu gerçeği) anlamazlar.
8- Derler ki: «Eğer Medineʹye dönersek and olsun ki, üstün ve şerefli olanlar, aşağılık alçakları oradan çıkaracaktır. » (Oysa) üstünlük ve şeref Allahʹa, Peygamberine ve müʹminlere aittir. Ne var ki münâfıklar (bunu) bilmezler.
İHTİRAS. GÜN GELİR DİN VE AHLÂK SINIRLARINI AŞAR
«Onlara, gelin de Allah’ın Peygamberi sizin için bağışlanma dilesin, denilince, başlarını çevirirler.. »
Münafıkların ileri gelenlerinden Abdullah b. Ubey b. Selûl’ün ortalığı iyice karıştırıp Ansarla Muhacirleri kışkırtarak karşı karşıya getirme çabası ve olayın Resûlüllah’ın (A. S. ) yüksek irfan ve hilmiyle tesirsiz hale getirilmesi, şüphesiz ki İslâm tarihinde önemli hâdiselerden biridir. Öyle ki, olayın tezgâhlanışı mü’minleri çok üzmüş, münafıklar ise şaşkına dönmüştü. O kadar ki, Abdullah b. Ubey açtığı tehlikeli gediği kapatmak için kimseyi kışkırtmadığını yeminle belirterek göz göre göre yalan söylemişti.
Ansar’dan bazı önemli kişiler ve Abdullah b. Ubey’in yakınları açılan bu gediğin ve kangren olmaya yüz tutan yaranın bir an önce kapanması için Abdullah b. Ubeyyʹe, bizzat Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz’e baş vurmasını ve bağışlanma dileğinde bulunmasını ısrarla teklîf ettiler. Ne var ki, kin ve ihtiras, kıskançlık ve baş olma duygusu kabarınca hiçbir ölçü kabul etmez, ahlâk ve fazîlet adına ne varsa pervasızca çiğner. O bakımdan adı geçen, yapılan ciddi ve samimi teklîfi kabul etmeyi sahte gururuna yediremedi ve onlara arkasını çevirmek suretiyle reddettiğini anlatmak istedi.
Bu azılı münafığın plânı -az yukarıda kısaca değindiğimiz gibi- şöyle idi: En küçük olayları bile abartıp İslâm aleyhine değerlendirmek; fakat her vesileyle zevahiri kurtarmak için Hz. Muhammed’i (A. S. ) arkadaşlarının yanında övmek ve Oʹnun Allah’ın Resûlü olduğunu söylemek. Nitekim Benî Mustalık kabilesiyle yapılan savaşa, hem elde edilecek ganimetten hisse almak, hem de ortaya çıkan birtakım tatsız olayları İslâm aleyhine çevirmek için katıldı ve çıkan önemsiz bir olayı derhal değerlendirip İslâm aleyhine kullandı. Sonra da işler çığırından çıkmaya başlayınca, kendini temize çıkartmak için yalan yere yemin edip mü’minleri yatıştırmaya çalıştı.
İlgili âyetlerle bu ve benzeri münafıkların içyüzleri açıklanırken, plân ve entrikalarının iki ana maddesine dikkat çekiliyor:
1- Medine yerlilerini, Mekke’den hicret edip gelen muhacirlere karşı ilgisiz kılmaya ve onlardan her türlü yardımlarını kesmeye inandırmak,
2- Aksi halde yakın gelecekte yabancıların, yani Mekkeliʹlerin Medine’de daha da çoğalıp yerli halka söz hakkı tanımayacaklarını kalp ve kafalara işleyip ciddi tedbir almalarını sağlamak.
Benî Mustalık Kabilesiʹyle yapılan savaştan hemen sonra, yukarıda da değindiğimiz gibi, Medineli bir adam ile Mekkeli bir adamın tartışmasını kendi plânı doğrultusunda değerlendiren Abdullah b. Ubey b. Selûl, sözünü ettiğimiz iki hususu işlemeye çalışmıştır.
Yine ilgili âyetle münafıkların değişmeyen huylarından ikisi konu edilmekte ve ona göre tedbîr alınması istenmektedir:
a) Haktan her vesileyle yüz çevirirler,
b) Büyüklük taslayarak nefislerine ve ihtiraslarına mağlûp olurlar.
Böylece İlâhî sınırları aşıp gerçeğe sırt çevirirler. Onlar bu çizgide ısrar ettikleri, yani huylarını değiştirmedikleri sürece, ne peygamberin, ne de başka bir mü’minin onlar için Allah’tan bağışlanma dilemesinin bir anlamı kalmıyor.
İSTİĞFAR KİMLER İÇİN GEÇERLİDİR?
Saplandığı küfür bataklığından kurtulmaya azmedip kalbini hakka açanlar ve bir de mü’min olduğu halde işlediği günahlardan pişmanlık duyup biriken seyyiat kirlerinden temizlenmek isteyen Müslümanlar için Allah’tan af ve mağfiret, rahmet ve inâyet dilemenin mutlaka yararı ve olumlu tesiri vardır. Zira bu durumda kul irâdesini kullanıp hidayete ermek için belli çizgiye gelip dayanmıştır. Gerisi Cenâb-ı Hakk’ın takdîr ve irâdesine kalmıştır; dilerse kabul eder, dilerse geri çevirir. Ama bu durumda o kula merhamet edip bağışlamak sünnetullahın bir gereğidir.
ÜSTÜNLÜK VE ŞEREF KİME YAKIŞIR VEYA KİM BU MEZİYETE LÂYIKTIR?
«Derler ki: «Eğer Medine’ye dönersek and olsun ki, üstün ve şerefli olanlar, aşağılık alçakları oradan çıkaracaktır. » (Oysa) üstünlük ve şeref Allah’a, Peygamberine ve mü’minlere aittir. Ne var ki münafıklar (bunu) bilmezler. »
Benî Mustalık Kabilesi’yle yapılan savaş Müslümanlardan yana başarıyla sona ermişti. Bunu bir türlü hazmedemiyen ve her vesileyle fitne çıkartmak isteyen ünlü münafık Abdullah b. Ubey, iki Müslüman arasındaki tartışma ve kavgayı İslâm âleyhine kullanmakta tereddüt etmedi. Sonra da Medine yerlisi olan kendini ve yandaşlarını üstün, şerefli ve aziz kişiler olarak tanıtıp Mekkeʹden hicret edip gelenleri hakir ve aşağılık kimseler olarak vasıflandırdı. Medine’ye dönünce bu aşağılık kişileri kendi yurtlarından çıkaracaklarını pervasızca söylemekten çekinmedi.
Şüphesiz bu sözler çok çirkin bir nifak, kin ve düşmanlığın açığa çıkan deliliydi. Medineli münafıkların İslâmʹa karşı iyice cephe aldıklarını gösteriyor ve ilk fırsatta yapamıyacakları bir kötülüğün bulunmayacağını gösteriyordu.
Fakat münafıkların bilmediği bir gerçek vardı; o da hakiki şeref ve üstünlüğün Allah’a, Peygamberine ve mü’minlere ait olduğuydu. Çünkü hak incelebilir ama kopmaz; aynı zamanda sağlam adımlarla ve ağır bir tempoyla yol alır; gösterişten uzak bir iz bırakır, sarsılmaz temel oluşturur ve sabırlı, temkinli bir metotla dâvasını yürütür. Küfür ve nifak ise, ataktır, şarlatan ve şirrettir. Dört nala gider, ama amacına ulaşmadan hezimete uğrar, hakkın yumruğu altında beyni parçalanır. Nitekim Medine dönüşünden hemen sonra münafıklar iyice baş aşağı geldiler. Müslümanlar ise, saadet ve ebedilik vaadeden yolda emin adımlarla yürümeye devam ettiler. Arap Yarımadası’nı aydınlatan İslâm güneşi karşısında müşrik ve münafıkların gözleri körleşip şaşkına döndüler. Medine onların değil, gerçek müʹminlerin yurdu oldu.
Bu kural her çağda ve İslâm’ın yeşerdiği her bölge ve ülkede geçerlidir. Hakk’a dosdoğru bağlanan müʹminler, Hz. Peygamberin ve O’nun çevresinde kümelenen sadık Müslümanların yolunda azimle yürüdükleri takdirde, karşılarına çıkan küfür ve tuğyanı, nifak ve şikakı hezimete uğratırlar. Zafer eninde sonunda onlardan yana tecelli eder.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, Medine’de kargaşa ve fitne çıkarmaya çalışıp mü’minleri zor duruma düşürmeye yeltenen münafıkların tutumu konu edildi ve onlara karşı mü’minlerin her zaman uyanık bulunmalarına işârette bulunuldu.
Aşağıdaki âyetlerle, mal ve evlâdın dünya hayatıyla ilgili nîmetler olduğuna değiniliyor ve bundan dolayı mü’minin Allah’a olan ibâdetini ihmal etmemesi emrediliyor. Sonra da çalışıp elde edilen mal ve servetin belli bir bölümünün Allah yolunda harcanmasının lüzumu üzerinde duruluyor ve ölüm gelip çatmadan önce mü’minin ibâdet ve harcamasıyla âhiretini nura kavuşturması isteniliyor. Zira eceli geri çevirmenin veya geciktirmenin söz konusu olamıyacağı belirtilerek hayatın geçici olduğuna atıf yapılıyor.