MEÂLİ:
5- Ey insanlar! şüphesiz ki Allahʹın vaʹdi haktır. Artık Dünya hayatı sakın sizi aldatmasın ve sakın o gurura kapılıp aldanan (şeytan) da sizi Allahʹa karşı (Oʹnun geniş rahmetine amelsiz, ibâdetsiz güvendirerek) aldatmasın.
6- Muhakkak ki şeytan sizin düşmanmızdır. Artık siz, de onu düşman edinin. Çünkü o kendi yandaşlarını alev alev köpüren bir ateşin yakın dostları olsunlar diye çağırır.
7- Küfre saplanıp kalanlar için şiddetli bir azâp vardır. İmân edip iyi- yararlı amellerde bulunanlara mağfiret (günahlardan bağışlanıp arınma) ve büyük bir mükâfat vardır.
8- Kötü ameli kendisine çekici gösterilip de onu güzel gören kimse, (iyi yararlı amellerde bulunan kimse gibi midir? ). Allah, elbette dilediğini saptırır, dilediğini doğru yola iletir. Artık onlara karşı üzüntülere kapılarak kendini yıpratmaya yönelme. Şüphesiz ki Allah onların neler işlediğini bilendir.
İLGİLİ HADÎS
«Şüphesiz ki Allah, yarattıklarını önce karanlıkta yarattı; sonra kendi nurundan onlar üzerine bir aydınlık salıverdi. O gün kime Allahʹın nuru dokunduysa, o doğru yolu buldu; kime de dokunmadıysa, o da sapıtıp kaldı. Bunun için diyorum ki: Kalem(in mürekkebi) Allahʹın (tesbit edip) bildiği üzere kurumuştur. » (Tirmizî/imân: 18- İbn Mâce/mukaddeme: 10- Ahmed: 2/176, 198- İbn Ebî Hâtim)
ALLAHʹIN VAʹDİ ÇİZDİĞİ PLÂNA GÖRE GERÇEKLEŞİR
«Ey insanlar! Şüphesiz ki Allahʹın va’di haktır.. »
Cenâb-ı Hak ezelî ilim ve kudretiyle, birbirini tamamlayan ve birinin var kılınmasının hikmeti diğeriyle anlaşılan iki hayatı belli bir plâna göre düzenlemiş ve bu plânda yerini alan her şeyi ve olayı belli kanunlara ve sebeplere bağlamıştır. Artık bu düzenleme yöneltildiği amaç ve hikmete doğru aksamadan ilerler ve vakti, saati gelince de hükmünü yürütür. Allah’ın koymuş olduğu plân ve kanunda bir değişme ve değişiklik söz konusu olamaz. O bakımdan birinci hayatın süresi dolunca, yani ruhlar âlemindeki mevcut İnsanî ruhlar dünyaya inip sonu gelince mevcut düzen taşıdığı sistemlerle birlikte bozulup alt-üst olur ve yerine kalıcı yeni bir düzen kurulur da öylece ikinci hayat başlatılmış olur.
O halde birinci hayatın şatafatı ve çekiciliği bizi aldatmamalıdır. Çünkü bundan maksat, ikinci hayata iyice hazırlanmak, onun anlamını ve değerini kavramaktır. Birinci hayatı bu anlamda değerlendirdiğimiz nisbette mutlu oluruz ve huzurlu bir hayata emin adımlarla ilerleme imkânına erişiriz. İblîs, ise İlâhî plân ve proğram gereği durmadan birinci hayatı çekici olarak göstermektedir. Nefsimiz ise, onun bu sinyallerine kulak vermekte ve ilgi göstermektedir. Aklımız, vicdanımız ve basîretimiz ise Kur’ân’ın sesine gönül kulağını açmamızı uygun görmektedir.
Böylece İblîs ve nefis, düşmanımız; Allah, Peygamber ve Kur’ân en yakın dostumuzdur. Artık bu iki taraftan hangisine daha çok eğilim gösterir de çağrısına kulak verirsek, ondan yana bir hayat sistemi oluşturmuş oluruz.
Konumuzu oluşturan âyetle, aynı zamanda şeytanın yaratılışındaki hikmete, insana düşman olmasındaki sırra işâret edilmekte; karşıt kuvvetlerin yaratılıp karşı karşıya getirilmesiyle, insanın iki zıd yapıdan meydana getirilmesi arasında çok yakın bir ilgi ve kopmaz bir köprünün söz konusu bulunduğu dolaylı şekilde vurgulanmaktadır.
Gerçek bu olunca, nefis ve İblîs’e uyup inkâra sapanlar ve dolayısıyla dünyayı amaç seçenler için şiddetli azâp hazırlandığı haber verilmekte ve mü’minlerin bu konuda çok dikkatli bulunmaları tavsiye edilmektedir. Zira Allah’ı ve âhireti inkâr ne kadar büyük bir haksızlık ve aşağılık ise, cezası da o nisbette aşağılayıcı ve horlayıcıdır. İmân ne kadar kıymetli ve üstün bir değer ise, mükâfatı da o nisbette sonsuz ve gönül açıcıdır.
Unutmayalım ki, İblîs’in işi ve hizmeti, imân ve güzel ahlâka, fazîlet ve adâlete ters düşeni nefse süslü ve çekici göstermektir. Onun bu fısıltı ve dürtüşlerine, diğer bir anlatımla, verdiği sinyallere akıl, idrâk ve imân gözüyle değil, nefis gözüyle bakanlar hep aldanır ve sapıtır. Ancak Allahʹın kurtardıkları müstesnâ..
ALLAH, DİLEDİĞİNİ SAPTIRIR
«Allah elbette dilediğini saptırır, dilediğini doğru yola iletir.. »
İblîs’in çekici sinyallerine gönül verip nefsinin sesine uyanları Cenâb-ı Hak saptırır. Peygamber ve kitabın çağrısına gönül kapısını açıp uyanları ise doğru yola iletir. Zira ezelde İlâhî ilimle kimlerin kendi hür irâdeleriyle doğru yolu seçeceği; kimlerin de bâtılı savunup nankörlük edeceği tesbit edilip yazılmış ve kalemin mürekkebi kurumuştur. Allah’ın ilmi yanılmayacağına göre, olaylar da tesbit ettiği gibi meydana gelecektir.
Bu konuda zorlayıcı ve itici bir kuvvet söz konusu değildir. Çünkü insanlarla Allah arasında «imkân ve irâde sınırı» söz konusudur. Kişi kendi irâde ve aklını kullanarak bu sınıra kadar gelecek olursa, Allahʹın hidâyetine erişmesi umulur. Bu çizgiye gelmeyip gerileyen kimseler de inkâr ve tuğyanlarıyla başbaşa bırakılır. İşte Allah’ın dilediğini doğru yola eriştirmesinin ve dilediğini saptırmasının anlamı budur. O halde bâtılın peşine takılıp Hakk’ı red ve inkâr eden nankörlerin bu tutumlarından dolayı üzülmeye gerek yoktur. Çünkü anlaşıldığı gibi, herkes kendi kader çizgisini çizmektedir. Peygambere ve Onun yolunda yürüyen mürşitlere apaçık teblîğ ve metodlu irşat düşer. Cenâb-ı Hak ise, her kişinin niyet ve amelini çok daha iyi bilir.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, dünya hayatından maksadın ne olduğu üzerinde durularak temel bilgi verildi. İblîs’in yaratılış hikmetine işâretle, insana büyük ve amansız bir düşman olduğu hatırlatılarak onun fısıltılarına gönül kulağının kapalı tutulması tavsiye edildi. Sonra da herkesin kendi kader çizgisini çizdiğine işâret edilerek hidâyet ve dalâletin asıl sebebine dikkatler çekildi.
Aşağıdaki âyetlerle, ikinci hayata kalkış konu edilerek, ölgün halde olan toprağın yağan yağmurla yeniden hayat bulması misal veriliyor. Sonra da asıl azizlik ve şerefin Allah’a ait olduğuna değinilerek, izzet ve şeref arayanların Allah’a yönelmesi emrediliyor. Arkasından insan aklına ışık tutup malzeme vermek üzere biyolojik olaylarla ilgili temel bilgiler veriliyor ve her şeyin önceden tesbit edilip ana kitaba yazıldığı hatırlatılıyor.