MEÂLİ:
31- Kitapʹtan sana önündekini (Tevrat ve İncilʹi) doğrulayarak vahyettiğimiz haktır. Şüphesiz ki Allah kullarından haberlidir (onların her halini ve düşündüklerini) görüp bilendir.
32- Sonra da Kitabʹı kullarımızdan seçip beğendiklerimize mîras bıraktık. Artık onlardan bir kısmı kendine haksızlık eder; bir kısmı ortalama gider; bir kısmı da -Allahʹın izniyle- hayırlarda öne geçer. İşte bu büyük bir fazilettir.
33- Onlar da Adn Cennetleriʹne girerler, orada altın bileziklerle, incilerle süslenirler. Oradaki elbiseleri ise ipektir.
34- Bizden üzüntü ve sıkıntıyı gideren Allahʹa hamd olsun; şüphesiz ki Rabbimiz çok bağışlayan ve şükredene şükrünün karşılığını bolca verendir.
35- Bizi kendi fazl-ü kereminden sonsuza dek kalınacak bir konağa yerleştirdi. «Artık burada bize ne bir yorgunluk dokunur, ne de burada bize usanç ve bıkkınlık gelir» derler.
36- Küfür içinde kalanlara ise, Cehennem ateşi vardır. Ölüm hükmü verilmez ki ölsünler; oranın azâbı da kendilerinden hafifletilmez. İşte biz, her aşırı nankör inkârcıyı böyle cezâlandırırız.
37- Onlar, Cehennem’de şöyle bağırıp çağırırlar: «Rabbimiz! Bizi (buradan) çıkar, yapageldiğimizden başka iyi-yararlı amelde bulunalım. » (Allah): «Sizi, düşünüp de gerçeği anlayabilenin düşünebileceği kadar ömürlü kılmadık mı? Üstelik size o uyarıcı peygamber de geldi. O halde tadın tadacağınızı! Artık zâlimler için hiçbir yardımcı yoktur. » (buyurur).
38- Şüphesiz Allah, göklerde ve yerde görünmeyeni, bilinmeyeni bilendir. O elbette kalplerde olanı da çok iyi bilir.
İLGİLİ HADÎSLER
Ebû Derdâ (R. A. ) diyor ki:
- Peygamber (A. S. ) Efendimiz, «Sonra da kitabı kullarımızdan seçip beğendiklerimize mîras bıraktık. Artık onlardan bir kısmı kendine haksızlık eder; bir kısmı ortalama gider; bir kısmı da -Allahʹın izniyle- hayırlarda öne geçer.. » meâlindeki âyeti okuyup şöyle buyurdu:
«Hayırlarda öne geçenler, Cennetʹe hesap vermeden girenlerdir. Ortalama gidenler, az bir hesaba tabi tutulanlardır. Kendilerine haksızlık edenler ise, mahşerin (hesap verme döneminde) uzun süre tutuklananlardır. » (Müsned-i Ahmed: 5/198)
İbn Mesʹûd (R. A. ) diyor ki:
- Şüphesiz ki bu ümmet, kıyâmet gününde üç gruba ayrılacaktır: Bir grubu hesaba tabi tutulmaksızın Cennetʹe girecek; bir grubu az bir hesaba tabi tutulacak; bir grubu da büyüyen günahlarıyla gelir; o kadar ki, Cenâb-ı Hak, «bunlar kimlerdir? » diye sorar. Oysa onların kimler olduğunu O daha iyi bilir. Melekler de, «bunlar büyük günahlarla gelenlerdir; ancak bunlar sana hiçbir şeyi ortak koşmayanlardır» diye cevap verirler. Bunun üzerine Cenâb-ı Hak, «Bunları rahmetimin genişliği sayesinde Cennete sokun» buyurur. » (Ebû Dâvud - İbn Kesîr: 3/556)
İbn Mes’ud (R. A. ) yukarıdaki rivâyeti yaptıktan sonra 32 ve 33. âyetleri okudu.
Hz. Âişe (R. A. ) Vâlidemiz diyor ki:
- Sözü edilen her üç sınıf (grup) da cennettedir. Hayırlarda öne geçenler, Peygamber (A. S. ) Efendimiz zamanında (imân üzere) gelip geçenlerdir ki, Peygamber (A. S. ) onlar için ebedî hayat ve sonsuz rızık hususunda şehadette bulunmuştur. Ortalama gidenler, Peygamber (A. S. ) Efendimizi izleyip Ona kavuşanlardır. Kendilerine haksızlık edenler ise benim ve sizin gibilerdir. » (Müsned-i Ahmet: 5/194, 198 - 6/444)
«Müʹminin süsü, abdest suyunun ulaştığı yere kadar uzanır. » (Müslim/taharet: 40- Nesâî/taharet: 109- Ahmed: 2/232, 371)
«Lâilâhe illâllah ehli üzerine ne kabirlerde, ne kabirlerden kalktıklarında üzüntü ve ürküntü vardır. Kabirden kalkış nefhasında, üstlerinden toprakları silkip giderdiklerine, sanki şu anda bakıyor gibiyim. «Bizden üzüntüyü gideren Allahʹa hamd olsun. Doğrusu Rabbimiz çok bağışlayan ve şükredenlerin şükrünü çokça kabul buyurandır» derler. » (Taberânî: İbn Ömer (R. A. )dan)
«Sizden hiç kimsenin ameli onu cennete sokmaz. »
Bunun üzerine soruldu:
- Sizin de mi Ya Resûlellah?!
- Evet, ben de.. Meğerki Allah kendi rahmet ve bol lûtfuna beni gark etmiş ola, diye cevap verdi. (Buharî/rikak: 18, münafıkun, 71, 73, 75, 76, 78- İbn Mâce/zühd: 20- Dâremî/rikak: 24- Ahmed: 2/235, 256, 264, 319- 3/152- 6/125)
KUR’ÂN, BÜTÜNÜYLE HAKKI YANSITIR
«Kitap’tan sana önündekini (Tevrat ve İncilʹi) doğrulayarak vahyettiğimiz haktır. »
Burada Kur’ân-ı Kerîm’in iki ana özelliğinden söz edilmektedir:
1- Hakkı yansıtması,
2- Tevrat ve İncil’i tasdîk etmesi..
Hak, bütün konuları gerçek yüzüyle tam bir uyum ve ahenk içinde açıklayan; gerçeği bulan ilimle uyum sağlayan; okundukça eskimiyen ve her defasında hizmeti yansıtan ve insan hayatını en düzenli ve dengeli biçimde ayakta tutmanın yol ve yöntemini getiren ilâhî kitabın sıfatıdır. Öyle ki, bu kitapta hiçbir çelişki, tutarsızlık, ölçüsüzlük, uyumsuzluk, ilimle bağdaşmazlık söz konusu değildir.
Hakʹtan inen Tevrat ve İncil’i tasdîk eder, yani bunların da Allahʹtan indiğini açıklar. İnsan elinin bilgisizce uzanıp değiştirdiğini ve zamanla bazı hükümlerinin kaybolduğunu belirterek onları tashîh eder ve hatırlatır.
Şüphesiz ki inkârcı maddeciler, sapık müşrikler Kur’ânʹı sadece bu iki açıdan olsun incelemiş olsalar, onun bütünüyle ilâhî olduğunu anlamakta gecikmezler. Ne yazık ki, Kur’ânʹı böylesine tarafsız bir gözle okuyup araştıran inkârcılar pek azdır.
KUR’ÂN İLÂHÎ EMÂNET OLARAK KİMLERE MÎRAS BIRAKILMIŞTIR?
«Sonra o Kitabʹı kullarımızdan seçip beğendiklerimize mîras bıraktık.. »
Her yönüyle hakkı, gerçeği yansıtan Kur’ân, Hz. Muhammedʹe (A. S. ) vahyedildikten sonra üç sınıf insana mîras bırakılmıştır ki, bu üçü, milyarlarca insanlar arasından mîrasa lâyık görülerek seçilmiştir. Tabii onları seçen bizzat Cenâb-ı Hak’tır. Şöyle ki:
1- Kendine haksızlık eden müʹminler,
2- Ortalama gidip ifrat ve tefrîtten kaçınan müʹminler,
3- Allah’ın izniyle hayırlarda önde giden müʹminler..
İlim adamları bu üç sınıfı şöyle tarif edip açıklamada bulunmuşlardır:
Birinci sınıf, farz ve vâciplerin bir kısmını yerine getirmede ölçüyü kaçıranlar, aynı zamanda haram kılınan bazı şeylere yaklaşanlardır. Bu bakımdan kendilerine haksızlık etmiş sayılmaktadırlar.
İkinci sınıf, farz ve vâcipleri yerine getiren; haramları terkeden, sadece müstehabları bırakan, bazı mekrûhları işleyenlerdir. O bakımdan ortalama bir durum arzetmektedirler.
Üçüncü sınıf, farz ve vacipleri işleyen, müstehab olanı yapan; haram ve mekruhları ve bazı mubah şeyleri terkedenlerdir.
Bu üç sınıfın bulunduğu dereceler farklı olmakla beraber, Allah’ın bol ve geniş lûtf-u keremine en çok mazhar olanları, üçüncü sınıfa girenlerdir. Diğerleri de kendi derecelerine göre o lütuf ve keremden nasiplendirilirler. Şüphesiz bu lütuf ve keremin tecellisi daha çok Adn Cennetinde kendini gösterir.
Kur’ânʹın sözü edilen üç sınıfı mîrasçı göstermesi, yani İlâhî kitaba sahip çıkıp onu korumakla görevli olarak tanıtması, bize şu inceliği de öğretmektedir: Peygamberler dışında günahlardan tamamen sıyrılıp uzak kalan yoktur. Ancak yapılan hayır ve iyilikler kötülükleri siler. Böylece kul hakkı dışında kalan günahların bağışlanması her zaman umulur ve iyiliği ağır gelen kulların cennete sevkedileceği müjdesi vardır.
CENNETİN BAZI ÖZELLİKLERİ
«Onlar da Adn Cennetleriʹne girerler, orada altın bileziklerle, incilerle süslenirler. Oradaki elbiseleri ise ipektir. »
Bu ve bundan sonraki âyetin ışığında Cennetin bazı özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
a) Cennete girecek olan bu üç sınıf mü’min, oranın tarifi mümkün olmayan zînet eşyasıyla süslenirler. Cenâb-ı Hak, anlamamızı kolaylaştırmak için oradaki süs eşyasını dünyadaki nadide süs eşyasının ismini vererek anmaktadır: Altın, inci, mercan ve ipek..
b) Cennetʹin verdiği neşe ve huzur, her an orada Cenâb-ı Hakkʹa hamd etmeyi ilhâm eder.
c) Cennet’te üzüntü, keder, sıkıntı, hastalık, yorulma, bunalma, yaşlanma gibi ârızî şeyler yoktur. Orası mutlak anlamda sonsuz huzur, mutluluk, neşe ve güven yurdudur.
d) Allahʹın kulları hakkında çok bağışlayan, şükredenlerin şükrünü çokça kabul eden olduğu Cennet’te çok daha iyi görülür ve anlaşılır.
CEHENNEMİN BAZI ÖZELLİKLERİ
«Küfür içinde kalanlara ise, Cehennem ateşi vardır.. »
36 ve 37. âyetlerin ışığı altında Cehennemʹin bazı özelliklerini şöyle belirtebiliriz:
a) Cehennem her şeyden önce inkârcı nankörlerin, şaşkın maddecilerin yurdudur. Öyle ki: Cenâb-ı Hak dünyada güneşinden ayına, bulutundan rüzgârına, denizinden karasına, yıldızlarından gezegenlerine varıncaya kadar her şeyi birer nîmet olarak insan oğlunun hizmetine sevketmiştir. Buna karşılık insan ne gibi bir hizmette bulunmuştur ve Rabbına kullukta neler yapmıştır?
b) Cehennemʹde de ölüm yoktur ki ölüp kurtulsunlar; kaçma imkânı yoktur ki firar etsinler. Herkes bulunduğu derecedeki azâbı, İlâhî adâletin gereği olarak çekmek zorundadır. Ama o azâp inkârcı nankörler için hiç de hafifletilmez ve sürüp gider.
c) Cehennemʹe girenler, dünyaya bir daha dönüp iyi yararlı amelde bulunan kişiler olmak isterler. Oysa dünya, mevcut sistemlerle beraber bozulup değişikliğe uğramış ve yaşama yeri olmaktan çıkmıştır. Yerine yepyeni ve kalıcı bir düzen getirilmiştir. O bakımdan dönüş mümkün değildir. Hem, dünyada iken, kendimizi ve Rabbımızı bilip tanıyacak kadar bizlere ömür ve fırsat verilmiş bulunuyor. Onu değerlendirmeden ölenlerin artık tekrar döndürülme isteği anlamsızdır.
Nitekim Cenâb-ı Hak bu gerçeğe değinerek şöyle bilgi vermektedir: «Sizi, düşünüp de gerçeği anlayabilenin düşünebileceği kadar ömürlü kılmadık mı? Üstelik size o peygamber de geldi. O halde tadın tadacağınızı! Artık zâlimler için hiçbir yardımcı yoktur. »
Kim ne düşünürse düşünsün, ne gibi niyet taşırsa taşısın ve nereye yönelirse yönelsin, hiçbir an Cenâb-ı Hakkʹın ilminin kapsamının dışında kalamaz ve Oʹnun kudretini aşamaz. O kalplerde dönüp dolaşanı en iyi bilendir. Gerçek bu olunca, günlük hayatımızı böylesine asil bir düşünceyle düzenlememiz ve gafletten münezzeh olan Allah’ın murakabası altında bulunduğumuzu idrâk etmemiz kadar yönlendirici ne olabilir?
İşte bu nedenledir ki Rabbimiz bizi intibaha dâvet ederek şu aydınlatıcı bilgiyi veriyor: «Şüphesiz Allah, göklerde ve yerde görünmeyeni, bilinmeyeni bilendir. O elbette kalplerde olanı da çok iyi bilir. »
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıda geçen âyetlerle, kendisinden önceki semavî kitapları tasdîk eden Kur’ân’ın hak olduğu belirtildi. Arkasından bu hak kitaba üç sınıf insanın vâris kılındığına dikkatler çekildi ve müʹminlerle kâfirlerin âhiret günündeki karşılaşacakları durum kısaca tasvîr edilerek uyarıcı ve müjdeleyici bilgiler verildi.
Aşağıdaki âyetlerle, hakkı inkâr edenlerin kendi aleyhlerine bir durum meydana getirdikleri konu ediliyor. Sonra da Allahʹı bırakıp bazı cisimleri ilâhlaştıranlar uyarılarak akıllarına ışık tutuluyor. Sonra da Mekkeli müşriklerin hep peygamber beklemekte olduklarına değinilerek, Hz. Muhammed (A. S. ) gönderilince; onların, gururlarına yediremeyip inkâr ve azgınlığa sapmalarına dikkatler çekiliyor. Kendilerinden önceki inkârcı azgınların kalıntılarını gezip görmeleri tavsiye edilerek tarihin tekerrür edeceğine işârette bulunuluyor.