MEÂLİ:
11- Onlara bir sor: Kendilerini yaratmak mı daha zordur yoksa bizim yarattıklarımız (gökler, sistemler ve düzenler) mi?... Şüphesiz biz onları yapışkan bir çamurdan yarattık.
12- Ne var ki sen onlara (onların inkâr ve inâtlarına) şaşıyorsun; onlar ise (senin)le eğleniyorlar.
13- Kendilerine öğüt verilince öğüt almazlar.
14- Bir açık belge (delil veya muʹcize) görseler, onunla alay ederler.
15- Ve derler ki: «Bu açık bir sihirden başkası değildir.
16- Biz öldüğümüz, toprak ve kemik (yığını) haline geldiğimiz zaman mı, biz (tekrar) dirilip kabirlerimizden kaldırılacağız?!
17- Ya önceki dede ve babalarımız da mı?.. »
18- De ki: «evet, hem de aşağılanıp rüsvay olduğunuz halde... »
19- Bir tek haykırış yetecek; hemen (dirilip kalktıklarını) görürler.
20- «Vay bize! Bu hesap ve cezâ günüdür» derler.
21- Evet, bu yalanladığınız (haklıyı haksızdan, zâlimi mazlumdan, müʹmini kâfirden ve münâfıktan) ayırt etme günüdür.
22- 23- Toplayıp sürün mahşer yerine o zulmedenleri, eşlerini, yandaşlarını ve Allah’tan başka taptıklarını; hepsini Cehennem’in yoluna koyun.
24- Ve onları (belli bir noktada durdurup alıkoyun), çünkü onlar mutlaka sorguya çekileceklerdir.
25- Ve onlara: «Size ne oldu da birbirinize yardım edemiyorsunuz? »
26- Hayır, onlar bugün (ister istemez) teslimiyet içindedirler.
İLGİLİ HADÎS
«Kıyâmet gününde kul dört şeyden sorulmadıkça yerinden ayrılamaz:
1- Ömrünü nelerle yıprattığından,
2- İlmiyle nasıl amel ettiğinden,
3- Malını nereden kazanıp nerelere harcadığından,
4- Bedenini ne gibi konularda eskitip tükettiğinden. » (Tirmizî/kıyâmet: 1)
Diğer bir rivâyette, «gençliğini nerede, ne gibi konularda eskittiğinden sorulacak» buyurulmuştur.
İNSAN, YAPIŞKAN ÇAMURDAN YARATILMIŞTIR
«Onlara bir sor: Kendilerini yaratmak mı daha zordur, yoksa bizim yarattıklarımız (gökler, sistemler ve düzenler) mi? Şüphesiz biz onları yapışkan bir çamurdan yarattık. »
Muhakkak ki, şunu veya bunu yaratmak konusunda Allah için zorluk, güçlük hiçbir zaman söz konusu değildir ve olamaz da.. İnsanın hılkatından ve vücut mekanizmasından daha karmaşık, daha yetenekli, daha güçlü ve büyük sür’ate sahip yaratıklar vardır. Nurdan yaratılan melekler, ışık hızını çok gerilerde bırakan ve rakamlarla ifade edilmesi belki mümkün olmayan bir hıza sahiptirler. Arş, Kürsî gibi büyük âlemler ve taşıdıkları özellikler insanın yaratılışı karşısında, bize nisbetle çok daha zor ve akıl almaz ölçü ve anlamdadır. İnsan ise, yapışkan, kokuşmuş bir balçıktan yaratılmıştır. Kâinatın büyüklüğü ve taşıdığı sistemlerin azameti karşısında cirmi itibariyle insan vücudu çok basit kalır. Ruhu, beyni ve kalbi itibariyle çok büyüktür.
Böylece Cenâb-ı Hak, inkârcı nankörleri uyararak, dikkatlerini kâinatın büyüklüğüne, içindeki sistemlerin çokluğuna ve kurulan düzenin akıl almaz mükemmelliğine çekiyor. Böylesine üstün ve sınırsız kudret ve ilme sahip olan Allahʹın insanı öldürdükten sonra yeniden diriltmeye kudreti yetmez mi? Yapışkan çamurdan yarattığı insanı, çürütüp toprak haline getirdikten sonra neden tekrar yaratamazmış?
YAPIŞKAN ÇAMURDAN YARATILAN İNSAN
İlk insanın balçıktan yaratıldığı kesindir. Evrim Teorisiʹne gelince, bunun kahramanı Charles DARWİN (1809-1882), 3 Nisan 1860ʹda Asa GRAYʹe yazdığı mektubunda, «canlıların sahip olduğu gözleri düşünmek beni bu teoriden soğuttu» demiştir.
Darwin, Türlerin Menşei adlı kitabında ise, şu itiraflarda bulunmuştur: «Mesafelerde odağı ayarlayan farklı ışık miktarlarını kabul eden, kürevî ve renklerle ilgili sapmaları taklit edilmez hünerlere sahip olan gözün tabii seleksiyonla oluşabileceğini düşünmek, açıkça itiraf edeyim ki, son derece saçma bir şeydir. » (The PLAIN TRUTH adlı derginin 1982 Eylül sayısında yayınlanmıştır.)
Ancak bu konu Kurʹân’ın beş yerinde farklı anlatımla açıklanırken, sekiz yerinde ise, çamur mânasına gelen «tiyn» kavramı kullanılmıştır. Konumuzu oluşturan âyette, «tiyn-i lâzib» denilirken, Mü’minûn Sûresi’nde «sülâletin min tiyn» denilmektedir. Birinci tabir «yapışkan çamur», ikinci tabir «süzülmüş çamur» demektir. Geriye kalan altı yerde sadece «tiyn» sözü kullanılmıştır. (En’âm Sûresi: 2, A’raf Sûresi: 12, Secde Sûresi: 7, Sad Sûresi: 71, 76, İsrâ Sûresi: 61. âyetin tefsîri) Hicr Sûresi’nde insanın pişmedik kuru, çürümüş ve kokuşmuş balçıktan; Rahman Sûresinde ise, testi misali ses veren kuru pişmedik çamurdan yaratıldığı açıklanır. İlgili bütün âyetleri biraraya getirdiğimizde, ilk insanın ne tür bir çamurdan yaratıldığı rahatlıkla anlaşılır. (Bilgi için bak: Hicr Sûresi 26, Rahmân Sûresi 14. âyetin tefsîri)
Sonra da bu farklı anlatımlardan anlıyoruz ki, ilk insan Adem (A. S. )ın çamuru hazırlanırken birtakım safhalardan geçirilmiş, tedrici bir tekâmüle tabi tutulmuş ve böylece her safha ve kademede insan türünün özelliği korunmuştur.
PUTPERESTLERİN ÂHİRETE İNANMAMASI
«Ne var ki sen onlara (onların inkâr ve inatlarına) şaşıyorsun; onlar ise (seninle) eğleniyorlar. Kendilerine öğüt verilince öğüt almazlar. »
Mekkeli putperestler bâtıl ile öylesine kaynaşmışlardı ki, hakkı görüp anlayacak ne gözleri, ne de gönülleri kalmıştı. Günümüzün materyalistleri de öyle.. Araştırmadan reddetmek, okuyup incelemeden inkâr etmek, anlamadan karşı çıkmak bu nankörlerin âdeti, aynı zamanda hakka karşı cehaletlerinin bir başka belgesidir. Din’le, dindarla alay etmekten zevk alırlar; peygamber öğüdüne nefret duyarlar; İlâhî kudrete delâlet eden âyet ve belgeleri kendi anlayışlarına göre yorumlayıp lâf ebeliği yaparlar.
İkinci hayata gözlerini açınca, büyük bir şaşkınlık içinde hiç de inanmadıkları âhiret gününe kaldırıldıklarını görürler, «Vay bize! Bu hesap ve ceza günüdür» deyip derin pişmanlık duyarlar.
İlgili âyetler ve âhiret gününün bu safhaları çok duyarlı ve yönlendirici bir anlatımla işleniyor ve inkârcı sapıkların mutlaka sorguya çekilecekleri haber veriliyor.
Kur’ân bu bölümde ilâhî metodun ayrı bir ölçüsünü yansıtmakta ve akıl sahiplerine yol göstermektedir. Şöyle ki, Kur’ân önce dikkatleri ana temaya çekmek için sâf sâf olan, vazgeçirip alıkoyan, ilâhî zikri durmadan okuyan meleklere yeminle başlıyor. Sonra asıl temayı işliyor. Arkasından onu isbat eder mahiyette delil ve belgeler getiriyor ve buna rağmen aklını, vicdanını kullanmayıp ön yargısıyla, şartlanmış haliyle düşünüp davrananlar için İlâhî adâlet gereği hazırlanan elim neticeyi haber vererek uyarıda bulunuyor. Kalplere, vicdanlara neşter vururcasına âhirette meydana gelecek ibretli safhalardan bir kısmını hatırlatıyor. Öyle ki, o gün her azgın inkârcının, her zorba zâlimin ister istemez Hakkʹa teslimiyet göstereceğine parmak basarak gelecek her şeyin çok yakın olduğuna işârette bulunuyor.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, Allahʹın kudretinin yüceliğine delâlet eden belgeler konu edilerek insanın menşei hakkında açık bilgi verildi. Sonra da Hakk’a karşı gelen inkârcı nankörlere hazırlanan uhrevî cezaya değinilerek yönlendirici ve düşündürücü birkaç safha üzerinde duruldu.
Aşağıdaki âyetlerle, aldatılanlarla aldatanların biraraya getirileceği ve karşılıklı suçlamaların başlayacağı konu ediliyor. Allahʹın varlığına ve birliğine dâvet edilen kâfirlerin, büyüklük taslamalar ve Hz. Muhammedʹi (A. S. ) cinnet getirmişlikle suçlamaları takbîh edilerek, dönüş yapmadan öldükleri takdirde mutlaka elim azabı tadacakları ve bu azabın daha çok onların amellerinin cinsinden olacağı haber veriliyor. Arkasından ıhlâs üzere amel eden mü’minlerin uhrevî mükâfatları konu edilerek ferahlatıcı ve tatmin edici bilgiler sıralanıyor.